دوم اردیبهشت هر سال به نام روز زمین پاک نام‌گذاری شده است؛ روزی برای یادآوری این حقیقت که سیاره زمین، خانه مشترک همه ماست و آینده سلامت نسل‌های بعد، به تصمیم‌های امروزمان گره خورده است.

در سال ۱۴۰۵، شعار ملی این روز با الهام از پیام جهانی «قدرت ما، سیاره ما» به این شکل تعیین شد: «انرژی پاک، مرهم زخم زمین». این شعار نشان می‌دهد که برای درمان آسیب‌های گسترده محیط زیستی، از تغییرات اقلیمی گرفته تا آلودگی هوا، استفاده از انرژی‌های پاک و کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی ضروری است. این تغییر فقط یک مسئولیت دولتی نیست؛ بلکه کاری جمعی است که مردم، نهادها و مدیران شهری باید در آن نقش فعال داشته باشند.

صرف بی‌رویه سوخت‌های فسیلی در حمل‌ و نقل، صنعت و حتی زندگی روزمره، باعث آلودگی هوا، افزایش گازهای گلخانه‌ای و تهدید سلامتی انسان‌ها می‌شود. تحقیقات نشان می‌دهد که آلودگی هوا سالانه هزاران مرگ زودرس در ایران ایجاد می‌کند و  شهرهای بزرگ در روزهای آلوده با افزایش بیماری‌های تنفسی مواجه می‌شوند، تغییرات اقلیمی منجر به خشکسالی، کاهش منابع آب و افزایش دما در استان فارس شده است.

استان فارس، به‌ویژه شهر شیراز، از نعمت تابش فراوان و پایدار خورشید برخوردار است. این موهبت طبیعی، ظرفیتی عظیم برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، به‌ خصوص انرژی خورشیدی، فراهم آورده است که می‌تواند نقش کلیدی در کاهش آلودگی هوا و تحقق شعار «انرژی پاک، مرهم زخم زمین» ایفا کند.

نقش مردم در تحقق شعار امسال حیاتی است. هر فرد می‌تواند بخشی از راه‌حل باشد. اقدام‌های ساده اما مؤثر می تواند شامل کاهش مصرف برق با خاموش کردن وسایل غیرضروری، استفاده از حمل‌ و نقل عمومی، دوچرخه یا پیاده‌روی، خرید کالاهای کم‌مصرف و دوستدار محیط زیست، کاهش مصرف پلاستیک و مدیریت درست پسماند و حمایت از انرژی خورشیدی در منازل یا مجتمع‌ها باشد. این اقدام‌ها علاوه بر کاهش آلودگی، به بهبود سلامت خانواده‌ها و کیفیت زندگی شهری کمک می‌کند.

مرکز بهداشت شیراز با تأکید بر پیوند عمیق سلامت جامعه و محیط زیست، نقشی حیاتی در ترویج فرهنگ استفاده از انرژی پاک، به‌ویژه انرژی خورشیدی، ایفا می‌کند. این مرکز از طریق برگزاری کارگاه‌های آموزشی، دانش شهروندان را درباره فواید بهداشتی انرژی‌های تجدیدپذیر و راهکارهای کاهش آلودگی هوا افزایش می‌دهد. همچنین، با تولید محتوای رسانه‌ای جذاب و کاربردی در قالب‌های مختلف (آنلاین، چاپی و بصری)، پیام‌های کلیدی سلامت محیطی را به گوش همگان می‌رساند. علاوه بر این، با انجام پایش‌های مستمر کیفیت هوا و سایر شاخص‌های محیطی، داده‌های علمی لازم برای تصمیم‌گیری‌های بهداشتی و زیست‌محیطی را فراهم کرده و به طور فعال در جهت ارتقای سلامت عمومی و دستیابی به شهری پایدارتر گام برمی‌دارد.

مرکز بهداشت شیراز نیز می‌تواند با برگزاری کارگاه‌ها، تولید محتوا و انجام پایش‌های محیطی، نقش مهمی در افزایش آگاهی مردم داشته باشد.

شعار امسال «انرژی پاک، مرهم زخم زمین» تنها یک جمله نیست؛ دعوتی است به اقدام مشترک برای نجات سیاره‌ای که خانه همه ماست. از خانه‌ها تا خیابان‌ها، از سیاست‌گذاری تا کوچک‌ترین انتخاب‌های روزمره، هر گامی که در جهت انرژی پاک برداشته شود، می‌تواند زخم‌های زمین را التیام بخشد و آینده‌ای سالم‌تر برای مردم شیراز و ایران رقم بزند./ دکتر "احسان قره چاهی" رئیس گروه سلامت محیط و کار مرکز بهداشت شهرستان شیراز- شهدای والفجر