ایمنی و بهداشت مواد غذایی در بحران اهمیت رعایت بهداشت و ایمنی مواد غذایی انسان برای تأمین نیروی مورد نیاز خود به غذای کافی و مناسب نیاز دارد و از آنجایی که آلودگی و فساد مواد غذایی می‌تواند سلامت او را به خطر بیاندازد، ایمنی مواد غذایی بسیار حائز اهمیت است.

به طور کل ایمنی غذا شامل حفظ کیفیت بهداشت غذا، عاری بودن از هرگونه آلودگی میکروبی و جلوگیری از رشد سموم تولیدی و وارد شده به غذا می‌باشد. در شرایط بحران مانند جنگ، زلزله، سیل به علت محدودیت غذا، نبود شرایط مناسب برای نگهداری غذا یا توزیع غذاهای جمعی امکان آلودگی و فساد غذا بیشتر می باشد. تأمین آب و غذای مناسب و سالم یکی از اهداف مدیریت بحران است. مواد غذایی و سرعت فساد مواد غذایی از نظر سرعت فساد به سه دسته زود فاسد شونده، نیمه فاسد شونده و دیر فاسد شونده تقسیم می‌شوند.

 مواد غذایی زود فاسد شونده: غذاهایی مانند شیر، گوشت، ماهی،مرغ و سایر مواد غذایی حیوانی که باید آن‌ها را فقط برای مدت کوتاه در یخچال نگهداری کرد.

 مواد غذایی نیمه فاسد شونده: غذاهایی مانند سبزی‌ها و میوه‌ها که می‌توان آن‌ها را در هوای خنک و بیرون از یخچال برای مدت کوتاه نگهداری کرد و در هوای گرم باید آن ها را در یخچال قرار داد.

مواد غذایی دیر فاسد شونده: مانند حبوبات و دانه‌های غلات خشک مانند گندم و برنج که این مواد را می‌توان در شرایط مناسب برای مدت طولانی نگهداری کرد. در شرایط بحرانی به علت نبود شرایط نگهداری اکیدا توصیه می شود از مواد غذایی دیر فاسد شونده استفاده شود. علاوه بر میکروب‌ها، مواد شیمیایی و سموم هم می‌توانند مواد غذایی را آلوده کنند؛ مانند سم‌هایی که برای باغ‌های میوه و مزرعه‌ها قبل از برداشت استفاده می‌شوند، می‌توانند منجر به آلودگی محصول شوند.

شرایط نگهداری مواد غذایی آگاهی از نوع مواد غذایی و شرایط نگهداری آن‌ها بسیار حائز اهمیت است؛ از جمله نگهداری آب کافی برای مدت زمان معین با توجه به نوع بحران پیش آمده و تهیه غذاهایی با ماندگاری بالا از جمله غذاهای دیر و نیمه فاسد شونده مانند غلات، حبوبات، مغزیجات، تخم مرغ و انواع کنسروها. تهیه و نگهداری انواع گوشت قرمز و ماکیان به شرایط زمانی و سرمایشی محل نگهداری مواد غذایی بستگی دارد. آب: در شرایط بحران تهیه آب سالم و بهداشتی بسیار مهم است. اگر آب سالم دخیره شده ندارید می‌توانید از روش‌های ساده و کاربردی ضدعفونی و تصفیه آب استفاده کنید.

کنسروها:

1. از خرید، نگهداری و مصرف کنسرو‌های که قوطی آن‌ها باد کرده و زنگ زده است خودداری کنید.
2. از نگهداری کنسرو در یخچال و محیط‌های مرطوب خودداری کنید.
3. از خرید کنسروهایی که پروانه ساخت از وزارت بهداشت و تاریخ تولید و مصرف ندارند خودداری کنید.
4. قوطی کنسرو را قبل از مصرف به مدت 20 دقیقه بجوشانید. غلات، حبوبات و دانه‌ها برای نگهداری غلات، حبوبات و دانه‌ها بهتر است آن‌ها را از نظر آلودگی به کپک بررسی کنید و در شرایط محیطی و دمایی مناسب از جمله دور از رطوبت، گرد و غبار و خارج از دسترس حشرات و جوندگان قرار دهید.
   
   " زهرا میرزایی " کارشناس واحد بهبود تغذیه مرکز بهداشت شهدای والفجر