سرطان روده بزرگ یا کولون یکی از شایع‌ترین انواع سرطان‌های گوارشی است که در سلول‌های داخلی دیواره روده بزرگ (کولون) ایجاد می‌شود.

این بیماری معمولاً به‌صورت تدریجی از رشد غیرطبیعی سلول‌ها در قالب پولیپ‌های روده‌ای آغاز می‌شود و در صورت عدم درمان، ممکن است به سرطان تبدیل شود.

مهم ترین علایم مشکوک سرطان روده بزرگ عبارتند از:

• خونریزی دستگاه گوارش تحتانی در طی یک ماه اخیر
• یبوست در طی یک ماه اخیر (با یا بدون اسهال، درد شکم و احساس پر بودن مقعد پس از اجابت مزاج) (منظور از یبوست، سختی و کاهش تعداد دفعات دفع مدفوع و یا دفع مدفوع خشک است که در طی یک ماه اخیر ایجاد شده باشد. )

(منظور از اسهال، افزایش در تعداد دفعات مدفوع است که در طی یک ماه اخیر ایجاد شده است که ممکن است به تنهایی یا به صورت متناوب با یبوست باشد. )

• کاهش بیش از ده درصد وزن بدن در طی 6 ماه همراه با یکی از علایم فوق

از شیوه های تشخیص زودهنگام و غربالگری سرطان روده بزرگ، آزمایش خون مخفی در مدفوع به روش ایمونوشیمی  IFOBT) یا FIT)  می باشد.

پولیپ و سرطان کولون گاهى خونریزى می کنند که سبب ایجاد خون در مدفوع می شود اما این خون آنقدر کم است که با چشم دیده نمی شود بلکه باید با انجام آزمایش آن را تشخیص داد.

 با آزمایش خون مخفى در مدفوع می توان مقادیر ناچیز و نادیدنى خون را در مدفوع شناسایى کرد که به آن تست خون مخفی در مدفوع  (FOBT) گفته می شود اما یکی از مشکلات این آزمایش این است که اگر در طی روزهای پیش از آزمایش، آسپرین یا مواد غذایی مثل چغندر مصرف کرده باشیم ممکن است تست به صورت کاذب مثبت شود. هم چنین این آزمایش را باید سه بار تکرار کرد تا نتیجه مطلوب به دست آید.

 در عوض تست دیگری وجود دارد به نام تست خون مخفی در مدفوع به روش ایمونولوژی (IFOBT)  که به صورت کاذب با مواد گفته شده مثبت نمی شود، نیاز به سه بار تکرار ندارد و به سادگی در خانه بهداشت، مطب و کلینیک قابل انجام است.

تست خون مخفی در مدفوع به روش ایمونوشیمی ( (FIT یا  ( iFOBT ) یک سنجش سریع یک مرحله ای جهت تشخیص کیفی خون پنهان در مدفوع انسانی به روش ایمونوشیمی است.

مزیت مهم این روش آن است که نتایج بر خلاف روش های قدیمی اندازه گیری خون مخفی یا FOBT تحت تأثیر رژیم غذایی بیمار قرار نمی گیرد.

افرادی که دارای علایم مشکوک سرطان روده بزرگ هستند و در ارزیابی های اولیه در سطح یک مشکوک تشخیص داده شده اند:

• افرادی که سابقه شخصی پولیپ، سرطان یا بیماری التهابی روده بزرگ دارند.
• افرادی که سابقه خانوادگی سرطان یا پولیپ روده بزرگ دارند.
• افرادی که تست خون مخفی در مدفوع به روش ایمونولوژیک (  IFOBT ) آنها مثبت است.

اغلب این افراد در صورتی که زمان مناسب برای ارزیابی دورهای آن ها باشد، کولونوسکوپی می شوند.

در بین روش های مختلف غربالگری، کولونوسکوپی بهترین و مطمئن ترین روشی است که اجازه می دهد پزشک متخصص، داخل روده بزرگ را به طور کامل و تا آخر ببیند. قدرت تشخیصی این روش بسیار بالاست و تقریبا همه پولیپ ها و موارد سرطان روده را با کولونوسکوپی می توان تشخیص داد اما انجام کولونوسکوپی آسان نیست بنابراین صرفا در افراد با علایم مشکوک و یا دارای پاسخ مثبت آزمایش FIT انجام می شود.

دکتر «نگار میرزاد» مسوول واحد بیماری های غیرواگیر مرکز بهداشت شهدای والفجر