بیماری کم کاری تیرویید در اثر کم کاری غده تیروئید در نوزادان ایجاد می‌شود. این غده در ناحیه گردن قرار گرفته است و هورمونی به نام تیروکسین تولید می‌کند که برای رشد و تکامل تمامی اعضای بدن به ویژه سیستم عصبی ضروری است.

بسیاری از مراحل رشد و نمو مغز در دوران پس از تولد یا نوزادی ادامه دارد که برای به دست آوردن بهره هوشی طبیعی به مقادیر کافی از هورمون تیروئید تا سه سالگی نیاز است. در کم کاری مادرزادی تیروئید سطح هورمون تیروکسین کمتر از میزان طبیعی است و بنابراین رشد و نمو طبیعی مغز کودک کافی نمی‌باشد و خسارات جبران‌ناپذیری خصوصاً به مغز کودک وارد می‌سازد.

اگر به هر علتی هورمون تیرویید در بدن تولید نشود ‌یا تولید آن کم باشد، بیماری کم‌کاری تیرویید به‌وجود می‌آید. این بیماری در بدو تولد معمولا" علامتی مشخصی ندارد.

بهترین روش پیدا کردن بیماران انجام غربالگری نوزادان است. زمان طلایی غربالگری نوزادان سه تا پنج روزگی است. در صورت عدم تشخیص و یا دیر تشخیص دادن موجب عقب ماندگی ذهنی می شود.

معروف ترین علامت هیپوتیروئیدی در نوزادی بزرگی زبان، هیپوتونی (کم بودن فعالیت و تحرک) و دیر بسته شدن فونتانل ها (ملاج سر) است.

بهترین زمان درمان این بیماری روزهای اول تولد، به خصوص تا 6 هفتگی می‌باشد. وقتی که زمان درمان به تعویق افتد، ضریب هوشی نوزاد کم می‌شود و هر چقدر که درمان زودتر شروع شود، ضریب هوشی بیش‌تر به مقدار طبیعی نزدیک خواهد بود. به عنوان مثال اگر درمان را بعد از سه ماهگی شروع کنیم، در نتیجه ضریب هوشی طبیعی را نخواهیم داشت، مگر این ‌که کم‌کاری مادرزادی تیرویید خیلی شدید نبوده باشد. موارد شدید کم‌ کاری مادرزادی تیرویید و یا درمان بعد از سه ماهگی نوزاد، منجر به عقب ماندگی ذهنی می‌شود در نتیجه، عقب ماندگی ذهنی و اختلال رشد مهم‌ترین عوارض عدم درمان به موقع در این بیماری می‌باشد.

در سال اول، هر یک تا سه ماه و در سال دوم، هر سه ماه یک بار آزمایش تیرویید تکرار می‌شود تا مقدار دارو در حد مناسب نگه داشته شود. اگر همکاری والدین صحیح باشد با درمان، آزمایشات به حد طبیعی می‌رسد.

 در بچه‌هایی که  نتایج آزمایش تیرویید در طول درمان، هیچ‌وقت به حد طبیعی نرسد، باید دارو را تا آخر عمر ادامه داد، ولی بچه‌هایی که در طول سه سال اول درمان، نتیجه آزمایش تیرویید و رشدشان خوب باشد، در سه سالگی به مدت 6 هفته درمان را قطع می‌کنیم و اگر با قطع درمان، آزمایش آن‌ها به سمت کم کاری تیرویید پیش رفت، می‌بایستی تا آخر عمر درمان را ادامه داد و اگر در سه سالگی با قطع درمان، آزمایش‌ها در حد طبیعی باقی ماند، کم کاری، موقتی تلقی می‌شود و دیگر نیازی به درمان نمی‌باشد، مگر این که از سوی پزشک تشخیص داده شود و دوباره مشکلات و علایم دیگری به سمت این بیماری وجود داشته باشد./ دکتر «نگار میرزاد» مسوول واحد پیشگیری و مبارزه با بیماری های غیرواگیر مرکز بهداشت شهدای والفجر