شعار هفته جهاني تغذيه با شير مادر:
«تغذيه با شير مادر ظرف يک ساعت اول تولد جان يک ميليون کودک را نجات مي دهد»
دهم مرداد روز جهاني شير مادر است و ۱۰ تا ۱۷ مرداد ماه نيز در ايران هفته ترويج تغذيه با شير مادر نامگذاري شده است. سازمان جهاني بهداشت اين روز را با عنوان "تغذيه با شير مادر در ساعات نخست زندگي از يك ميليون مرگ نوزاد در سال ميكاهد" نامگذاري كرده است.
پس از جنگ جهاني دوم استفاده از شير خشک و غذاهاي کودک بصورت گسترده جايگزين شير مادر گرديد، اين امر در کشورهاي توسعه يافته رشد بيشتري داشت که باعث نگراني جوامع جهاني گرديد. ترويج تغذيه با شير مادر و افزايش آگاهي عموم از خواص منحصر بفرد اين شير در سلامتي کودک و حفظ و تداوم شيردهي مادران، نيازمند گامي بزرگ و اساسي بود. بر اين اساس در اول اوت 1990 سازمان بهداشت جهاني با همکاري يونيسف طي اجلاسي در شهر فلورانس ايتاليا، بيانيه اي را در تداوم، ترويج و حمايت از تغذيه با شير مادر به امضا رساند. در اين بيانيه بر اهميت تغذيه نوزاد با شير مادر در شش ماه اول زندگي و تاثير آن برتندرستي کودک و مادر تاکيد شده است.
اهميت تغذيه با شير مادر
شير مادر به لحاظ داشتن مواد پروتئيني و ويتاميني بسيار، بيش از ساير غذاها براي نوزادان توصيه شده اسـت. بسيـاري از روايـات وارده در ديـن اسلام و در ميان متون فقهي، مدت آن را حدود دو سال مشخص کرده اند. پزشکان نيز مي گويند کودکاني که در دوران نوزادي از شير مادر تغذيه مي کنند، از ميزان هوش و توان جسمي بالاتري نسبت به ساير نوزاداني که از ديگر منابع غذايي تغذيه مي کنند، بر خوردارند.
شير مادر بهترين نوع تغذيه براي كودك است، كودكي كه درشش ماهاول زندگي منحصرا با شير مادر تغذيه ميشود، كمتر به اسهال مبتلا شده و در صورت ابتلا، شدت بيماري در او كمتر است.
خطر ابتلا به اسهال شديد و مرگ و مير ناشي از آن دركودكاني كه درشش ماه اول زندگي از شير مادر تغذيه نميكنند، ممكن است تا چندين برابر بيشتر از كودكاني باشد كه منحصرا از شيرمادر تغذيه ميكنند.
ابن سينا در كتاب قانون در مورداهميت تغذيه با شير مادر آورده است: شير مادر براي نوزاد از هر شير ديگري بهتر است، زيرا بيشتر از هر غذاي ديگري، به گوهر غذايي نوزاد كه در زندگي جنيني به او ميرسد شباهت دارد.
شير مادر به علت دارابودن ماده ايمني به نام "ايمونوگلوبين" تا حدود زيادي اسهال و استفراغ نوزاد را كاهش ميدهد و نسبت به بعضي بيماريهاي ديگر ايجاد مصونيت ميكند.
به گفته پزشكان، شيرمادر نخستين واكسن نوزاد است، اين ماده نهتنها كاملترين غذا براي نوزاد است، بلكه عامل مهمي در پيشگيري از عفونت و ضامن سلامتي جسمي و رواني شيرخوار است.
شيرمادر درجه حرارت مناسب داشته، از آلودگي عاري است و ميزان ابتلا به آسم و آلرژي را در شيرخوار كاهش ميدهد.
مزاياي شير مادر
مزاياي شير مادر را از چند جنبه مي توان مورد بررسي قرار داد:
- شير مادر حاوي مواد مفيد و ارزنده اي است كه به منزله اولين و مهمترين اقدام ايمن سازي براي حفاظت كودك بر ضد بيماري هاي عفوني است.
- تغذيه با شير مادر رابطه عاطفي بين مادر و فرزند را افزايش مي دهد و اثر مطلوبي بر رشد رواني و عاطفي شيرخوار دارد تا حدي كه كودكان تغذيه شده با شير مادر از امنيت رواني بيشتري برخوردارند.
- احتمال ابتلا به سرطان پستان و تخمدان، شكستگي لگن، پوكي استخوان، ديابت در زناني كه خود به فرزندانشان شير مي دهند كمتر است.
- تغذيه كودك با شير مادر از هر شيوه ديگر تغذيه به مراتب ارزان تر است.
- به دليل ترشح هورمون مخصوص در مادراني كه خود فرزندانشان را شير مي دهند اينگونه مادران، از امنيت خاطر و شادابي بيشتري برخوردار بوده و كمتر افسرده مي شوند.
- شيرمادر به حفاظت از محيط زيست كمك مي كند. برخلاف شير مادر كه نه هزينه بر بوده و نه آلودگي زيستي ايجاد مي نمايد، شير خشك نيازمند بسته بندي (قوطي، كاغذ، كارتن) و مصرف آن احتياج تهيه آب سالم و مواد شوينده و همچنين بطري و پستانك است كه اين مواد علاوه بر تحميل مالي به خانواده و جامعه، بعنوان مواد غير قابل برگشت به طبيعت هم ايجاد مشكل مي نمايند.
يونيسف به اين مناسبت اين نکات را در مورد تغذيه با شير مادر يادآوري کرده است:
1) ظرف 6 ماه اول زندگي، شير مادر تنها ماده غذايي مورد نياز نوزاد را تشکيل ميدهد. طي اين دوران و در شرايط عادي، نوزاد نيازي به هيچگونه غذا و يا مايعات ديگر ندارد.
2) نوزاد تازه متولد را مي بايست در کنار مادر نگهداري و تغذيه با شير مادر را ظرف يک ساعت اول تولد آغاز کرد.
3) شيردهي مرتب موجب افزايش ميزان شير مادر ميشود. تقريبا تمامي مادران قادر به شيردهي به فرزندان خود مي باشند.
4) تغذيه با شير مادر، از نوزادان در برابر بيماري هاي خطرناک محافظت ميکند. تغذيه نوزاد از شير مادر همچنين باعث ايجاد رابطه نزديک تر ميان مادر و فرزند مي شود.
5) تغذيه نوزاد از طريق شيشه شير ممکن است به بيماري و يا حتي مرگ نوزاد منجر شود. در صورت عدم امکان شيردهي، براي تغذيه نوزاد مي بايست از يک فنجان تميز براي تغذيه وي با شير مادر يا جايگزين مناسب آن استفاده کرد.
6) با گذشت 6 ماه از تولد نوزاد، ضمن ادامه شير دهي تا سن 2 سالگي و بيشتر، بايد از غذاي تکميلي نيز استفاده کرد.
7) با شير دهي مرتب به هنگام حضور در کنار نوزاد، زنان شاغل مي توانند به شيردهي ادامه دهند.
8) تغذيه انحصاري نوزاد با شير مادر درصورتي که عادت ماهانه مادر آغاز نشده باشد، نوزاد بطور مرتب از شير مادر تغذيه کند و از نوشيدني ها، ساير مواد غذايي و يا پستانک استفاده نکند، تا بيش از 98 درصد مواقع از بارداري جلوگيري ميکند.
9) در صورت وجود عفونت با ويروس ايدز بدن مادر، خطر انتقال آن به کودک از طريق شير مادر وجود دارد. ارائه خدمات مشاورهاي پيرامون مزايا و معايب شيردهي و برخورداري اين دسته از مادران از حمايت هاي لازم براي اجراي تصميمات اتخاذ شده، ضروري است.
10) دسترسي به محيطي حامي و مروج تغذيه با شير مادر حق کليه زنان است - محيطي به دور از فشارهاي جامعه براي تغذيه نوزاد با مواد غذايي مصنوعي. از اين رو، قواعد بينالمللي استفاده از مواد غذايي جايگزين شير مادر، از تبليغ و ترويج اين مواد، شيشه شير و پستانک، جلوگيري ميکند.
به نقل از پايگاه اطلاع رساني همشهری، ايرنا و صدا و سيما 10/5/86
