.
16 ارديبهشت، روز جهاني ماما
پنجـم مـاه مـي مصـادف بـا 16 ارديبهشـت، از سـوي سازمـان بهداشت جهاني و كنفدراسيون بين المللي مامايي به نام روز جهاني ماما نام گذاري شده است. براي اولين بار در سال 1980 اين روز به عنوان روز جهاني ماما پيشنهاد و سپس از سال 1992 به صورت رسمي اعلام شد.
شعار امسال (2008) اين روز جهاني، "سلامت خانواده: كليدي براي آينده" در نظر گرفته شده است. جامعه مامايي با نقش محوري خود در تأمين سلامت بانوان و كودكان، اصليترين حلقة تأمين سلامت خانواده را تشكيل ميدهند. از اين روست كه اگر معتقديم «سلامت خانواده، كليدي است براي آينده»، بايد توجه داشته باشيم كه اين كليد در دستان ماما است. 60 درصد زايمانها در صورت حضور ماما به طور طبيعي و تنها 20 درصد در صورت وجود متخصص زنان و زايمان به شكل طبيعي انجام ميگيرد، پس سلامت دو سوم از افراد كشور در ارتباط مستقيم با ماماها است.
روز جهاني ماما، فرصت مناسبي است براي جلب توجه هر چه بيشتر مردم و مسؤولان نسبت به جايگاه و اهميت حرفه مامايي در ارتقاي سلامت خانواده و تأمين سلامت جامعه و از آن رهگذر، ساختن بستري مطمئن براي ترسيم آيندهاي روشن.
جامعه مامايي ايران كه حدود چهل و پنج هزار نفر از اعضاي خانواده پزشكي كشور را در برداشته، توفيقات چشمگيري در زمينه تأمين سلامت مادر و كودك و تنظيم خانواده در كارنامه خود ثبت نموده است.
هـدف از بزرگداشـت روز جهانـي ماما افزايش آگاهي و تبادل اطلاعات بين ايشان در راستاي سلامتي مادر و نوزاد است. بر اساس آمارهاي موجود از هر يک هزار تولد زنده، 18 نوزاد جان خود را از دست مي دهند و در اين ميان، نوزادان مادراني که از سواد و آگاهي کمتري برخوردار هستند، بيشتر در معرض آسيب قرار مي گيرند.
در دنيا روزانه 1600 زن در اثر عوارض بارداري و زايمان جان خود را از دست مي دهند و بيش از 99 درصد اين مرگها در کشورهاي در حال توسعه اتفاق مي افتد، بيشترين علت مرگ مادران (حدود 60 تا 80 درصد) به علت خونريزي، زايمان سخت، فشارخون بالا، عفونت و عوارض سقطهاي غير بهداشتي است و بسياري از اين مرگها قابل پيشگيري است. با مرگ مادر، خانواده عضو اصلي خود را براي مديريت و مراقبت کودکان از دست مي دهد و سرانجام بقا و آموزش کودکان نامعلوم مي شود. لذا پيشگيري از مرگ مادران يکي از اهداف مهم کشورها است. با برنامه ريزي دقيق و انجام مراقبت هاي لازم در اين دوران مي توان به اين هدف دست يافت و ماما به عنوان عضو اصلي در مراقبت از مادر نقش مهمي در اين خصوص ايفا مي کند. ماماها در خدمات تنظيم خانواده، مراقبتهاي قبل و بعد از حاملگي و هنگام زايمان نقش ويژهاي دارند.
بر طبق آمارهاي اعلامشدة وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، شيوع سزارين در ايران بهطور متوسط سه برابر بيشتر از آمارهاي جهاني است. در آمريكا و چند كشور غربي، تعداد عملهاي سزارين، از 5/4 درصد در سال 1965 ميلادي، به 25 درصد در سال 1998 افزايش يافت. از اين سال به بعد، آمار سزارين اندكي كاهش يافت يا تقريباً ثابت ماند.
شيوع روز افزون سزارين، نگراني هاي مديريتي و بهداشتي را در جامعه و براي مسؤولان اجرايي فراهم کرده است. به طوري که طبق آمار در ايران در سال ۱۳۷۹ حدود ۳۵ درصد از کل زايمان ها به روش سزارين بود، در سالهاي بعد اين رقم سيرصعودي يافت. به طوري که در سال ۸۲ آمار سزارين در بيمارستان هاي دولتي دانشگاهي ۲۰ درصد، در بيمارستان هاي دولتي غيردانشگاهي ۴۴ درصد و بيمارستان هاي خصوصي ۸۸ درصد گزارش شد.
آمار جديد سزارين در کشور، ۱۵ درصد کل موارد زايمان است و پيش بيني مي شود اين کاهش آمار به دليل افزايش اطلاع رساني و آگاهي خانـواده هـا باشـد. حتـي اگـر آمـار ۱۵ درصـدي را در نظـر بگيريـم، بايـد گفـت ايـن ميـزان در مقايسـه بـا استانـدارد سازمـان بهداشـت جهاني (۸ تا ۱۰ درصد) بسيار زياد است و بايد به کارگيري راههاي پيشگيرانه و اطلاع رساني از سوي مسؤولان بخش سلامت در کشور ادامه يابد.
ماما وظيفه مهمي در مشاوره و آموزش بهداشت، نه تنها براي زنان بلکه براي خانواده و جامعه دارد. کار ماما آموزش دوران بـارداري و آمـاده کـردن والدين براي پذيرش وظايف پدري و مادري است كه مي تواند به تنظيم خانواده و مراقبت هاي کودک و بعضي موارد، بيماريهاي زنان نيزگسترش يابد.
اما طبق نظر عموم، ماما مترادف است با کلمه زايمان و مراقبت از دوران بارداري است. اين در حالي است که حيطه خدمات مامايي بسيار وسيع تر و از ابتداي تولد تا انتهاي عمر است و ابعاد مختلف بهداشتي در زمينه بهداشت باروري، مشاوره، آموزش و آگاهي در دوران بلوغ، ازدواج، بارداري و يائسگي را شامل مي شود. اين آموزش ها ضامن سلامت خانواده است.
مامايي در ايران
قدمت رشته مامايي در ايران به شکل آموزش عالي پس از تحصيلات دبيرستان، به 80 سال قبل برمي گردد. اولين آموزشگاه مامايي به نام مدرسه قابلگي با 10 نفر شاگرد در سال 1298 در بيمارستان بانوان شهر تهران تاسيس شد. پس از گذشت 10 سال، اولين آموزشگاه عالي مامايي در سال 1308 و با اعطاي مدرک معادل ليسانس به عنوان يکي از شعب مدرسه طب آغاز به کار کرد. در سال 1313 دانشگاه تهران تاسيس شد و سپس دانشکده پزشکي آن نيز افتتاح شد. لذا چند سـال بعـد در سـال 1319 بيمارستـان زنـان به دانشکده پزشکي ملحق شد. از اين آموزشگاه تا سال 1331 جمعا 462 نفر فارغ التحصيل شدند. از سال 1335 تا 1358 برنامه آموزشي آموزشگاه به برنامه 1.5 ساله پرستاري و مامايي براي ليسانسيه هاي پرستاري تغيير يافت.
پس از آن در پي 3 سال تعطيلي انقلاب فرهنگي از آغاز سال 1362 با نام «مدرسه عالي مامايي» شروع به کار کرد و مجدداٌ از ورودي ديپلم به تربيت کاردان و کارشناس مامايي اختصاص يافت. در سال 1365 پس از انتقال آموزش گروههاي پزشکي از آمـوزش عالـي بـه وزارت بهداشـت، دانشکـده هـاي پرستـاري و مامايي تاسيس شد که در بهمن 1368 مصوب شد و هم اکنون در تربيت دانشجويان کارشناسي و کارشناسي ارشد مامايي ارايه خدمت مي کنند
جمعيت مامايي ايران
جمعيت مامايي ايران از سال 1380 عضويت كنفراسيون بين المللي ماماها را پذيرفته و فعالانه در كنگره اين كنفراسيون كه اواخر فروردين ماه در كشور اتريش برگزار گرديد شركت نموده است. كنفراسيون بين المللي ماماها در سال 1919 در بلژيك با نام "اتحاديه بين المللي ماماها" تاسيس گرديده و از سال 1954 در لندن به "كنفراسيون بين المللي ماماها" تغيير نام يافته است، درحال حاضر 83 انجمن مامايي از بيش از هفتاد كشور جهان عضويت آن را دارا مي باشند. اين كنفراسيون از سال 1957 با سازمان بهداشت جهاني ارتباط رسمي داشته و با يونيسف، بانك جهاني، فدراسيون بين المللي تنظيم خانواده، مجمع جمعيت و فدراسيون بين المللي زنان و مامايي همكاري نزديك دارد.
اهـم فعاليت هاي كنفراسيـون شامـل برگزاري كنگره بين المللي، كنفرانسها و كارگاه هاي منطقه اي، انتشارشرح وظايف بين المللي، تلاش در راه آغازيك دوره مادري سالم و بي خطر و همكاري نزديك با كارگاه هاي پيش از كنگره سازمان بهداشت جهاني و يونيسف مي باشد.
جمعيت مامايي ايران در هشت شهر اصفهان، شيراز، تبريز، قزوين، زنجان، لاهيجان،رشت و ساري شعبه تاسيس نموده است كه مهمترين فعاليت اين شعب در رابطه با آموزش و برگزاري سمينارها و پرداختن به مسائل رفاهي ماماها و انعكاس مشكلات مامايي حوزه خود به مركز و برگزاري روز جهاني ماما مي باشد.
نسخه PDF و)( World Midwife_Day_2008.pdf (3.28 MB
به نقل از پايگاه اطلاع رساني: سازمان نظام پزشكي، ايرنا و صدا و سيما 15/2/87
.
