رعایت بهداشت فراتر از درمان است.

سه شنبه, 04 مهر 1396

تغذیه در دوران بیماری

تغذيه در دوران بيماري

 

ارزش يك زندگي به طول مدت زندگي نيست بلكه به چگونه زيستن ميباشد. بياييد در چگونه زيستن خود سهيم باشيم.

چرا تغذيه مناسب در معالجه مهم است؟

رژيم غذايي مناسب باعث افزايش سلامت و كارآيي بدن مي‌شود.

بيماراني كه در حين معالجه از رژيم غذايي مناسب برخوردار باشند بهتر مي‌توانند بر اثرات جانبي و مضر درمان غلبه كنند.

يك رژيم غذايي مناسب، مقاومت بدن بيماران را افزايش مي‌دهد و در نتيجه دفاع طبيعي بدن اين افراد مي‌تواند به خوبي با عفونت مبارزه كند. در دوره درمان، تقويت سيستم دفاعي اهميت بسزايي دارد، زيرا اين بيماران همواره در معرض خطر عفونت مي‌باشند.

چگونه درمان مي‌تواند بر تغذيه بيمار مبتلا تاثير بگذارد؟

روشهاي درماني رايج (شيمي‌درماني و پرتو درماني ) سلولهاي ناسالم را در بدن هدف قرار مي‌دهند. اما در بعضي مواقع نه تنها سلولهاي ناسالم، بلكه سلولهاي سالم و طبيعي نيز مورد هدف قرار مي‌گيرند و نابود مي‌شوند. اين امر عوارض جانبي ناخوشايندي مثل زخم شدن دهان و گلو، اشكال در بلع غذا تغيير در حس چشايي، مشكلات دندان، حالت تهوع و استفراغ،‌ بي‌اشتهايي، ‌اسهال، ‌كاهش وزن، يبوست و در بعضي مواقع افزايش وزن را به وجود مي‌آورد.

چه مدت اين عواض ادامه دارد؟

طول مدت عوارض و شدت عوارض ناشي از درمان بيماران بستگي به ناحيه تحت درمان، مدت زمان معالجه و داروهاي مورد استفاده دارد. نكته مهم اينكه كليه بيماران مبتلا در طي درمان دچار عوارض جانبي گفته شده و يا حداقل تعدادي از اين عوارض مي‌شوند كه معمولاً اكثر عوارض جانبي بعد از اتمام دوره درمان از بين مي‌روند.

چگونه مي‌توان با مشكلات حاصل از اين عوارض مقابله كرد؟

 

خشكي دهان و گلو

  • درمانهاي رايج معمولاً كاهش ترشح بزاق، خشكي دهان و در بعضي مواقع زخم دهان را به دنبال دارند كه اين عوارض معمولاً‌ در جويدن و بلعيدن غذا مشكل ايجاد مي‌كند. رعايت نكات زير مي‌تواند در رفع اين مشكل مفيد باشد:
  • بهتر است از غذاهاي نرم و پوره شده استفاده شود. بهتر است غذاها را سرد و يا در دماي اتاق ميل كرد، زيرا غذاهاي گرم مي‌توانند باعث التهاب شديد دهان و لثه‌ها شوند. مي‌توان لبها را با مرطوب كننده‌ها مرطوب نگاه داشت. بهتر است از پوره ميوه‌جات، مواد غذايي سرد و نرم مثل شيرموز،‌ پوره سيب‌زميني،بستني‌ميوه‌اي و ماست استفاده شود. از مصرف مواد غذايي اسيدي مثل آب مركبات بخصوص گريپ‌فروت و ليمو يا گوجه‌فرنگي خودداري كرد. از مصرف موا غذايي ادويه‌دار و شور و آنها كه بلع آنها سخت است (مثل سبزيجات خام) خودداري شود.

 

  •  

حالت تهوع و استفراغ

  • حالت تهوع با و يا بدون استفراغ، يكي از شايعترين عوارض جانبي بعضي معالجات مي‌باشد كه مي‌توان با رعايت نكات زير از اين عوارض كاست قبل و يك ساعت بعد از غذا بنوشيد و از نوشيدن مايعات با غذا خودداري كنيد. حداقل دو ساعت بعد از خوردن غذا دراز نكشيد. توصيه مي‌شود لباسهاي گشاد، راحت و نخي بپوشيد. سعي شود در طول روز از آب نباتهاي ترش و يخ استفاده شود. از خوردن غذاهاي داغ پرهيز كنيد، زيرا اين غذاها ممكن است حالت تهوع را تشديد كند. از خوردن اين مواد غذايي خودداري كنيد: غذاهاي چرب يا سرخ شده، غذاهاي پر ادويه و تند، مواد غذايي بسيار شيرين (شيريني‌جات). از خوردن غذا حداقل دو ساعت قبل از پرتودرماني يا شيمي‌درماني اجتناب كنيد. وقتي حالت تهوع داريد سعي كنيد نفس عميق بكشيد.
  •  
  • تغيير در حس چشايي و بويايي

احتمال دارد كه در طي درمان عارضه‌اي به نام فقدان ذائقه بويژه در ارتباط با غذاهاي حاوي پروتئين، در بيمار به وجود آيد، ‌لذا مي‌توان : از افزودنيهاي خوش‌طعم نظير ريحان، نعنا و پونه كوهي استفاده كرد. غذاهايي را انتخاب كرد كه ظاهر و بوي مطبوعي داشته باشد. طعم گوشت و جوجه را با سسهاي ترش و شيرين و يا خواباندن آنها در ميوه‌هاي ترش و شيرين عوض گرد. از مواد غذايي ترش‌مزه كه داراي مزه بيشتري هستند (مثل پرتقال و ليمو) استفاده كرد.

 

زخم دهان و گلو

براي كاهش تاثير زخم دهان و گلو بر تغذيه نكات زير ممكن است مفيد باشند. از خورن غذاهايي كه موجب التهاب دهان مي‌شوند، نظير مركبات ترش (گريپ‌فروت، ‌نارنگي، ‌ليمو و ……) خودداري كرد. از مصرف غذاهاي خشك، خشن و زبر مثل نان تست، دانه‌هاي روغني، ‌بيسكويتهاي خشك و سبزيهاي خام خودداري كرد. در مقابل از غذاهاي نرم و آبكي مثل هلو، گلابي، سيب‌زميني له شده، ماكاروني،‌ فرني، شير برنج، سوپ غلات و حبوبات پخته شده، پوره سبزيجات و مخلوطهاي شيري استفاده كرد. بهتر است مواد غذايي را سرد و يا در دمايي معادل دماي اتاق صرف كرد و مرتباً و بعد از مصرف هر وعده غذايي دهان را با آب شست.

 

اسهال

اسهال مي‌تواند يكي از عوارض جانبي شيمي درماني باشد. براي معالجه اين مشكل بويژه براي جلوگيري از كمبود مواد غذايي كه بر اثر عارضه اسهال به وجود مي‌آيد بايستي: به جاي خوردن وعده‌هاي غذايي كامل، بهتر است مقادير كمي غذا و در دفعات متعدد مصرف شود. از غذاهاي مغذي و كم فيبر استفاده كنيد نظير ماست، موز رسيده، نان سفيد، سوپ مرغ و... مايعات به مقدار فراوان مصرف كنيد. مثلاً آب سيب، چاي رقيق، آب‌مرغ چربي گرفته شده و غذاهاي حاوي پتاسيم ميل كنيد. مثلاً پرتقال، سوپ سيب‌زميني و موز. از خوردن اين مواد غذايي پرهيز كنيد: قهوه، چاي غليظ و شربت، غذاهاي سرخ كردني و چرب، سبزيجات با فيبر زياد مثل ذرت، لوبيا، نخود، گل كلم و ……ادويه‌هاي تند مثل فلفل و يا پودر كاري، نوشيدنيهاي بسيار سرد و يا بسيار داغ، شكلات و شير (البته فقط در بيماراني كه نوشيدن شير نوشيدن اسهالشان را تشديد مي‌كند.)

 

 يبوست

بعضي از داروهاي شيمي‌درماني و مسكن و ضد درد باعث يبوست مي‌شوند. رعايت نكات زير ممكن است در بهبود اين وضعيت مؤثر باشد: نوشيدن مايعات حداقل 8 ليوان در روز. مصرف يك نوشيدني گرم نيم ساعت قبل از زمان معمول دفع استفاده از مواد غذايي پرفيبر نظير غلات و سبوس گندم. پياده‌روي. سعي شود از سبزيجات و ميوه‌جات به مقدار فراوان استفاده شود حتي اگر مجبور شويد آنها را پخته مصرف كنيد.

 

به چه غذاهايي بيشتر نياز داريم؟

  • داشتن يك رژيم غذايي مناسب، متنوع و متعادل در طول دوره درمان يكي از مهمترين رازهاي موفقيت در درمان است. در رژيم غذايي روزانه مي‌بايست حتماً‌ از گروه‌هاي غذايي زير مصرف كرد:
  • سبزيجات و ميوه‌جات به صورت خام يا پخته و يا آبميوه‌ها، بخصوص ميوه‌هايي كه داراي ويتامين ث و پيش‌ساز ويتامين آ مي‌باشد، مثل مركبات و ميوه‌جات به رنگ زرد تيره
  • مرغ، ماهي و گوشت و كلاً مواد پروتئيني مثل شير، تخم‌مرغ، دانه‌هاي روغني و ……
  • غلات نظير نان، محصولات آردي مثل ماكاروني، برنج و سبزيجات نشاسته‌اي.
  • فرآورده‌هاي لبني مثل ماست، شير و پنير.
  • و مهمتر از همه مايعات فراوان.

ارسال نظر


کد امنیتی
بارگزاری مجدد