واحد بهداشت دهان و دندان

برنامه ها و اهداف اختصاصي

1- اشاعه فرهنگ افزايش آگاهي و تغيير نگرش و رفتار در زمينه بهداشت دهان و دندان؛

2- افزايش سطح اطلاعات و بهبود سطح اطلاع رساني پرسنل بهداشتي در زمينه بهداشت دهان و دندان؛

3- بهبود وضعيت محيطي، تجهيزاتي و پرسنلي واحدهاي بهداشت دهان و دندان تحت پوشش به سمت  استاندارهاي موجود؛

4- ارتقاء سطح كمي و كيفي ارائه خدمات بهداشت دهان و دندان در واحدهاي تحت پوشش؛

5- ارتقاء سطح كنترل عفونت در دندانپزشكي در سطح شهرستان شيراز؛

6- حفظ و کاهش D.M.F.T  در کودکان زير 12 سال شهرستان؛

7- افزايش سطح مسؤوليت پذيري انگيزه، نظم، احترام به مقررات و نگرش بهداشتي در پرسنل تحت پوشش.

---

• فعاليت‌ها:

  • اجرای طرح های ملي و برنامه های کشوری

  • طرح های داخلي

  • برنامه های بهداشتي و پيشگيری

  • ارائه خدمات دندانپزشکي تخصصي به کارمندان محترم دانشگاه علوم پزشکي

  • برنامه های پشتيباني

  • نظارت و پايش

---

فعاليت‌ها

اجراي طرح ها ي ملي و برنامه هاي كشوري

1- طرح ادغام بهداشت دهان و دندان در سيستم مراقبتهاي بهداشتي اوليه ؛(PHC)

2- طرح هاي دانش آموزي؛

- طرح آموزش دانستني هاي بهداشت دهان و دندان مربيان بهداشت مدارس و دانش آموزان؛

- طرح ترميم دندانهاي دائمي 6 با ارائه دفترچه بيمه در كودكان 6 تا 12 ساله؛

- طرح وارنيش فلورايد؛

- طرح فيشور سيلانت؛

3- طرح سلامت دهان و دندان كودكان زير 6 سال؛

- توزيع مسواك انگشتي؛

- آموزش بهداشت دهان و دندان مربيان و مسؤولين مهدهاي كودك؛

- معاينه دندان پزشكي نوآموزان مهدهاي كودك و تشكيل شناسنامه مهدهاي كودك.

بازگشت به فهرست

---

طرح هاي داخلي

الف ) طرح عملياتي كنترل عفونت؛

ب ) طرح برآورد خدمات و هزينه ها؛

ج ) طرح بررسي عملكرد دندانپزشكان؛

د ) طرح عملياتي بسط و توسعه – تعطيلي، افتتاح و فعال تر نمودن واحدهاي بهداشت دهان و دندان.

 

بازگشت به فهرست

---

برنامه هاي بهداشتي و پيشگيري

برنامه ريزي و سياست گزاري در امور بهداشت دهان و دندان شهرستان شيراز

الف ) برگزاري سمينارهاي آموزشي؛

ب ) تهيه و توزيع پوستر هاي آموزشي، بروشور و پمفلت جهت ارتقا سطح بهداشت؛

هـ ) اعزام نيرو و همكاري با موسسات مختلف و ارائه خدمات دندان پزشكي به:

-    مركز مشاوره بيماري هاي رفتاري درمانگاه حسين بن علي (2)؛

-    پايگاه هاي بهداشت دهان و دندان نواحي 2 و 4 آموزش و پرورش؛

بازگشت به فهرست

---

      ارائه خدمات دندانپزشكي تخصصي به كارمندان محترم دانشگاه علوم پزشكي

كلينيك دندانپزشكي مجتمع نادركاظمي از اسفند سال 80 تا پايان شهريور 90 به ارائه خدمات دندانپزشكي  عـمومـي و تـخصصـي به پـرسنـل دانـشگاه عـلـوم پـزشـكـي  مشغول بوده است.

طي سال هاي گذشته در كلينيك فوق، دندانپزشك عمومي، متخصص ترميم، متخصصان ارتودنسي و اندو مشغول فعاليت بوده اند. در شيفت بعد از ظهر رزيدنت‌هاي دانشكده دندانپزشكي به ارائه خدمات به مراجعين در تمام گروه هاي پريو، پروتز، اندو، جراحي و ترميمي ... مشغول بوده اند.

   استفاده از اين خدمات به صورت 40 درصد تخفيف جهت پرسنل علوم پزشكي همراه با معرفي نامه صورت مي پذيرفته است.

بازگشت به فهرست

---

برنامه هاي پشتيباني

شامل كليه برنامه ها و فعاليت هايي كه در جهت بهبود وضعيت محيطي، تجهيزاتي و پرسنلي واحدهاي بهداشت دهان و دندان تحت‌پوشش و ارتقاء كيفي و كمي ارائه خدمات مي باشد.

1-    پيگيري تعميرات؛

2-    پيگيری درخواست ها و نيازهای مراکز؛

3-    پيگيري امور مالي؛

 

  .تلقيح واکسن هپاتيت B به دندانپزشکان و دستياران مطبهای دولتي و خصوصي  T 20.pdf (674KB)n

  .فلوچارت توزيع مواد مصرفي و اقلام و تجهيزات دندانپزشکي در مراکز بهداشتي درماني  T 22.pdf (656KB)n

  .نحوه درخواست و توزيع مواد مصرفي و اقلام مورد نياز دندانپزشکي مراکز بهداشتي درماني  T 23.pdf (661KB)n

بازگشت به فهرست

---

نظارت و پايش

               1-    بازديد از واحدهاي تحت پوشش و نظارت بر فعاليتهاي انجام گرفته؛

               2-    جمع آوري، بررسي و تحليل آمار و عملكردها؛

               3-    بررسي عملكرد ارزشيابي نيروها، انجام تشويق ها و ارسال پسخوراند؛

     4-    ارائه گزارشات لازم به مسئولان.

بازگشت به فهرست

---

دانستنيهای بهداشتی در مورد دهان و دندان

• معيارهای انتخاب يک دندانپزشک خوب   (Dentist.pdf (28.5KB

• دندانپزشکي و مردم

• چرا بايد بهداشت دهان و دندان را رعايت کرد؟

• درمانهای اورژانس در دندانپزشکي

• كدام محيط دندانپزشكي مناسب كودك ماست؟

• كنترل عفونت در حين درمانهاي دندانپزشكي

 

---

دندانپزشكي و مردم

 بيماري لثه موجب مرگ مي شود.

   بر روي پوستري كه به ديوار مطب نصب شده است شعاري بدين مضمون به چشم مي خورد "يا نخ دندان يا مردن، كدام را انتخاب مي كنيد" اگر چه مشكل است اما باور كنيد، زيرا محققين ثابت كرده اند كه اين شعار گفته اي بي محتوا نيست و اصلا" جنبه شوخي ندارد. بيشتر مردم مي دانند كه بيماري هاي لثه و بافت هاي اطراف دندان موجب از دست رفتن دندان ها مي شوند. يعني اگر در حفظ و سلامت دندان ها و لثه خود غفلت كنند بي دندان مي شوند. ولي آيا عوارض ناشي از بيماري لثه و بافت هاي نگه دارنده دندان مي تواند سبب سكته قلبي، سكته مغزي و يا مرگ شود؟ تحقيقات  نشان داده است كه هر گونه عفونت ناحيه دهان به ويژه عفونت ناشي از بيماري هاي پيرامون دندان و لثه و چركي كه بين فاصله دندان و لثه تجمع مي كند، مي تواند اثرات عميقي بر سلامتي اشخاص داشته باشد.

هر چه گسستگي بين لثه و دندان (پاكت دنداني) عميق تر باشد نشانه عفونت بيشتر است و هر چه عفونت بيشتر باشد احتمال مرگ در اثر عوامل مختلف بيشتر مي شود.

   شروع بيماري هاي لثه و بافت هاي پيرامون دندان بدين ترتيب است كه در اثر عوامل مساعد كننده (نظير جرم و ضغف قواي دفاعي بدن) ميكروب هاي مختلفي كه در دهان وجود دارند شروع به فعاليت مي كنند. اين ميكروب ها كه موجب ايجاد بيماري هاي لثه و پوسيدگي دندان هستند، فعال شده و قواي دفاعي بدن به مقابله با آنها بر مي خيزد. اين روند شروع روندي اساسي است كه در نتيجه آن التهاب لثه (ژنژيويت) به وجود مي آيد. التهاب لثه با قرمزي و تورم لثه اطراف دندان همراه است. التهاب لثه به مرور زمان به آماس مزمن تبديل مي شود.

   التهاب مزمن لثه و بافت هاي اطراف دندان موجب مي شود كه استخوان و لثه از بين رفته و آماس لثه (پريودنتيت) ايجاد شود. عفونت بافت هاي پيرامون دندان ممكن است مشكلات ديگري را به وجود آورند، از جمله چند سال پيش عده اي از محققان دانشگاه كاروليناي شمالي نشان داده اند كه بيماري هاي لثه و بافت هاي پيرامون دندان در هنگام بارداري موجب كاستن از وزن نوزاد در هنگام تولد مي شوند. مطالعاتي كه در سال 1993 بر روي 7610 زن و مرد آمريكايي انجام شد نشان مي دهد، كساني كه مبتلا به بيماري هاي لثه و بافت هاي پيرامون دندان هستند با احتمال بيشتر (25درصد) به بيماري‌هاي قلبي و عروقي مبتلا مي شوند، همچنين احتمال مرگ درمبتلايان به بيماري هاي لثه و بافت هاي اطراف دندان (46درصد ) بيشتر است.

   مطالعات مشابهي در سال 1997 بر روي هزار زن و مرد امريكايي در بوستون انجام شد كه نتايج حاصل از تحقيق اوليه را تأييد مي كرد. دكتر گارسيا محقق دانشگاه بوستون در اين باره مي گويد: هر چه گسستگي بين لثه و دندان (پاكت دنداني) عميق تر باشد نشانه عفونت بيشتر است و هر چه عفونت بيشتر باشد، احتمال مرگ در اثر عوامل مختلف بيشتر مي شود.

   در پي سال ها تحقيق، مطالعات اخير نشان داده اند كه ميكروب هاي دهان وارد جريان خون   مي شوند و به نقاط مختلف بدن مي روند. اين وضعيت مي تواند موجب مشكلات بسيار شود. از جمله زماني كه ميكروب هاي دهاني وارد جريان خون مي شوند احتمال ايجاد پلاك و لخته خوني بيشتر مي‌شود و نتيجه تشكيل لخته ايجاد سكته قلبي است همچنين در نواحي از مغز كه دچار انفاركتوس شده است ميكروب هاي دهاني بسيار ديده شده اند و اين نشانه آنست كه ميكروب هاي دهان  سبب سكته مغزي مي شوند.

   ميكروبهاي دهاني مي توانند بطور مستقيم سبب ايجاد عفونت در ساير نقاط بدن شوند، بهمين جهت انجمن قلب امريكا توصيه مي كند تا براي بيماران قلبي قبل از اعمال دندانپزشكي آنتي بيوتيك كافي تجويز شود. پيش درماني با آنتي بيوتيك از ايجاد اندوكاريت عفوني در افراد مستعد جلوگيري  مي كند.

 درمان بيماري هاي لثه و بافت هاي پيرامون دندان

   اگر در هنگام معاينه بيمار در اطراف دندان ها فواصل 4 تا 5 ميلي متر و بيشتر مشاهده شود ومقداري از استخوان اطراف دندان از بين رفته باشد درمان وسيع نسوج اطراف دندان بايستي آغاز شود. در ابتدا جرم گيري و پاكسازي ميكروبي در زير لثه الزامي است. اگر جرم گيري و پاكسازي ريشه دندان (Root planing) كافي نباشد، بايستي به درمان جراحي اقدام كرد. قبل از جراحي براي ايجاد بي حسي موضعي اقدام مي شود. سپس لثه را برش داده و باز مي كنند در اين حالت دسترسي به سطح ريشه و استخوان اطراف دندان بيشتر مي شود و عمل كننده با ديد مستقيم براي تميز كردن جرم و پلاك هاي ميكروبي و برداشتن ضايعات استخواني اقدام مي كند. اگر چه درمان با آنتي بيوتيك در بيماري لثه و بافت‌هاي پيرامون دندان كار درستي است،اما كار اساسي نيست.

زماني كه ميكروب هاي دهاني وارد جريان خون مي شوند احتمال ايجاد پلاك و لخته خوني بيشتر مي شود، نتيجه تشكيل لخته سكته قلبي است.

 علايم هشدار دهنده

   بر اساس نظر انجمن دندانپزشكي آكادمي متخصصان بيماري هاي لثه در آمريكا علائم هشدار دهنده در بيماري هاي لثه و بافت هاي اطراف دندان به شرح زير هستند و با مشاهده اين علائم بايستي فورا" به دندانپزشك مراجعه كرد.

 1- اگر لثه به راحتي دچار خونريزي شود، قرمز شود، دچار تورم و حساسيت باشد

2- اگر لثه به راحتي از دندان جدا شود

3- اگر فشار به لثه و دندان موجب خروج چرك شود

4- لقي يا جدا شدن و فاصله افتادن دندانها و يا جابجايي آنها

5- بدبويي و بدمزگي مداوم دهان

6- هرگونه تغييرات هنگامي كه دندان ها جفت مي شوند

7- هرگونه تغيير در نحوه نشستن و عملكرد دندان هاي مصنوعي تكه اي (پروتزپارسيل)

   جهت حفظ و نگهداري دندان ها بايد از خورده خوري پرهيز كرد. بعد از هر غذا بلافاصله مسواك زد. روزي يكبار حداقل از نخ دندان استفاده كرد. مراجعه سالي دوبار به دندانپزشك سلامت دندان هاي شما را تضمين مي كند.

 تهيه و تنظيم: واحد بهداشت دهان و دندان- مركز بهداشت شهرستان شيراز (شهداي والفجر)

 بازگشت به فهرست

---

چرا بايد بهداشت دهان و دندان را رعايت كنيم؟

    مراقبت از دندان ها و رعايت بهداشت دهان و دندان اهميت بسيار زيادي دارد زيرا:

• مهمترين كار دندان ها، جويدن است. اگر بتوانيم غذا را به خوبي بجويم، از خوردن غذا بيشتر لذت خواهيم برد. اگر غذا خوب جويده شود، هضم غذا راحت تر انجام شده و مشكلات گوارشي كمتري خواهيم داشت.

• همه دوست دارند كه دندان هاي سالم و دهان خوشبو  داشته باشند بوي بد دهان علاوه بر اينكه موجب دوري اطرفيان مي شود براي خود ما نيز آزار دهنده است. هر چند بسياري از بيماري ها، مثل گلودرد، سينوزيت و بيماريهاي داخلي مي توانند موجب بوي بد دهان شود، اما يكي از دلايل بوي بد دهان باقي مانده ذرات غذا در بين دندان ها و رشد ميكروب ها بر روي آن است. اولين اقدام براي برطرف كردن بوي بد دهان، پيشگيري از خرابي دندان‌ها و عفونت هاي لثه است.

• با رعايت  بهداشت  دهان و  دندان ها  دچار عفونت هاي لثه و دندان ها نمي شويم. اين نوع عفونت ها را نبايد كم اهميت دانست: زيرا عفونت هاي لثه و دندان به دهان محدود نمي شوند و ممكن است از طريق خون به ساير قسمت هاي بدن مثل قلب رسيده و باعث آسيب آنها شود.

• براي داشتن دندان هاي سالم، مراقبت از دندان ها بايد از ابتداي زندگي آغاز شود. هر يك از ما بر حسب اينكه چقدر بهداشت دهان و دندان هايمان را رعايت كرده باشيم. ممكن است تعدادي دندان سالم، پركرده، روكش شده و يا دندان مصنوعي داشته باشيم. در هر سني با داشتن دندان طبيعي يا مصنوعي و حتي بدون دندان، بايد بهداشت دهان را رعايت كنيم.

   چگونه بايد از دندان ها مراقبت كرد؟

• براي مراقبت از دندان هاي طبيعي انجام كارهاي زير  ضروري است:

• در صورت پوسيدگي دندان، هر چه سريعتر براي درمان آن به دندانپزشك مراجعه كنيد.

• حتي اگر فكر مي كنيد هيچ مشكلي نداريد، سالي يكبار براي معاينه به دندانپزشك مراجعه كنيد.

• روزي يكبار با استفاده از نخ دندان، سطح بين دندان ها را تميز كنيد. نخ دندان را قبل از مسواك زدن استفاده كرده. در اين صورت فاصله بين دندان ها طي مسواك زدن بهتر شسته مي شود.

 تهيه و تنظيم: واحد بهداشت دهان و دندان- مركز بهداشت شهرستان شيراز (شهداي والفجر)

 بازگشت به فهرست

---

 درمانهاي اورژانس در دندانپزشكي

«ذره اي پيشگيري بهتر از خروارها درمان است»

• با حفظ سلامت دندانها از بروز درد ناراحتي اتلاف وقت و اتلاف هزينه كاسته مي گردد.

• براي داشتن دندانها ولثه سالم بايد:

- روزانه دو بار مسواك بزنيد

- فاصله بين دندانها را توسط كشيدن نخ تميز كنيد

- هر 6 ماه يكبار به دندانپزشك مراجعه نموده و در صورت نياز جرمگيري انجام دهيد

- در طي فعاليتهاي سخت ورزشي براي جلوگيري از صدمات فيزيكي به دندان از محافظ دندان استفاده كنيم

- جويدن يخ، آبنباتهاي سخت، آجيل سخت موجب ترك خوردگي دندان مي گردد.

- از خوردن تنقلات شيرين نوشابه، شربت و آب ميوه هاي مصنوعي در بين وعده هاي اصلي غذا خودداري كنيد

-  مصرف ميوه و سبزيجات تازه در سلامت دهان و دندان نقش موثري دارند.

-  بريدن نخ، نوارچسب با دندانها و لخت كردن سيم، باز كردن سر خودكار توسط دندانها به ميناي دندان صدمه وارد مي كند.

اما در هر حال بعضي تصادمات غير منتظره بر دهان و دندان براي هر كسي ممكن است اتفاق بيافتد.

پس از هر نوع شكستگي دندان بايد:

1- فوراً دهان را با آب ولرم شستشو و تميز نمائيد.

2- كمپرس سرد تورم را كاهش مي دهد.

3- فوراً به دندانپزشك مراجعه نمائيد.

 در موقع صدماتي مانند جويدن زبان يا لب

1- ناحيه صدمه ديده را با گاز تميز نمائيد.

2- كمپرس سرد در آن ناحيه تورم را كاهش مي دهد.

3- در صورت وجود خونريزي شديد و غير قابل كنترل به دندانپزشك يا اورژانس دندانپزشكي مراجعه نمائيد.

در صورت بروز دندان درد

1- دهان را آب ولرم شستشو داده و تميز نمائيد

2- خرده هاي غذا را با كمك نخ دندان ( نه خلال دندان) بيرون بياوريد

3- گذاشتن آسپرين در موضع درد و در ناحيه دهان باعث ايجاد سوختگي بافت دهان مي گردد

4- به دندانپزشك مراجعه نمايئد.

در صورت فرو رفتن اجسام خارجي بين دندانها

1- سعي كنيد جسم را به آرامي توسط نخ دندان خارج نمائيد

2- از اجسام تيز و برنده و خلال دندان استفاده نكنيد

3- در صورتي كه قادر به بيرون آوردن جسم خارجي توسط نخ دندان نشديد به دندانپزشك مراجعه نمائيد

خارج شدن يا بيرون افتادن دندان

دندان از ناحيه تاج با دست گرفته و در صورت كثيف بودن در زير آب گرفته و ريشه آن را با دست لمس نكنيد، ذرات چسبيده بافت نرم را از ريشه جدا نسازيد

در صورت امكان دندان را در محل خود گذاشته  و نگه داريد و در غير اينصورت در فنجاني شير گذراده و به سرعت به دندانپزشك مراجعه نمائيد.

در صورت شكستگي فك

براي جلوگيري از تورم بر روي موضع  كمپرس سرد بگذاريد و فوراً به دندانپزشك مراجعه نمائيد.

 بيماريهاي لثه در زنان

   در طول مدت عمر سه چهارم از بالغين دچار بيماريهاي لثه مي گردند به علت تغييرات هورموني و اثر آن بر مقدار خوني كه به لثه مي رسد واكنشهاي التهابي نسبت به پلاك و جرم دندان در زنان بيشتر شده و واكنش بدن را شديدتر مي سازد.

علت بيماريهاي لثه

   اين بيماري در واقع التهاب و عفونت بافت لثه و استخوان است كه توسط پلاك دنداني (لايه چسبنده حاوي ميكروبها بر روي دندانها) ايجاد مي گردد. پلاك به طور مستمر بر روي دندانها ايجاد مي شود و در صورت پاك نكردن دندان باكتريهاي موجود در آن با ايجاد سم موجب التهاب لثه مي گردد.

 مرحله اول بيماري لثه ( ژنژويت):

   در اين مرحله لثه سرخ رنگ ، متورم مي شود و به آساني خونريزي مي دهد. با التهاب لثه و تورم ان لثه از ناحيه طوق دندان جدا شده و فضاي آن به طور غير طبيعي بيشتر مي شود . در اين صورت اين فضا را پاكت لثه اي مي گويند.

 التهاب بافت لثه (پريو دنتيت)

   در اين حالت بافت نرم نگهدارنده دندان شروع به تخريب كرده موجب به لقي و در نهايت از دست دادن و افتادن دندان مي گردد.

در مراحل مختلف زندگي خانمها دچار بيماري هاي لثه مي گردند:

 سنين اوليه بلوغ در دختران

   به محض رسيدن به سن بلوغ هورمونهاي جنسي استروژن و پروژسترون افزايش يافته با اثر بر بافت لثه واكنش بافت را نسبت به پلاك ميكروبي افزايش مي دهند. تورم، سرخي و دردناكي لثه همراه با خونريزي لثه درضمن غذا خوردن و مسواك زدن ديده مي شود.

سيكل ماهانه (قاعدگي)

   درطي عادت ماهانه در بعضي زنان توجه به دهان كمتر مي گردد در بعضي از آنها ضايعاتي همراه با سوزش تورم غدد بزاقي، خونريزي لثه در روزهاي قبل از شروع سيكل در اين حالت رعايت بيشتر دستورات بهداشتي همراه با تجويز دهانشويه كمك كننده خواهد بود.

استفاده از داروهاي ضد بارداري

در موقع مصرف اين داروها نيز در اثر وجود هورمون در اين داروها بر ميزان التهاب لثه افزوده مي گردد.

در مراجعه به دندانپزشك او را از مصرف قرصهاي ضد حاملگي مطلع سازيد.

آنتي بيوتيك ها اثرات  ضد بارداري داروهاي ضد بارداري را از بين مي برند.

حاملگي

در طي اين دوران ميزان هورمون در حد قابل ملاحظه اي در بدن بالا مي رود.

التهاب لثه (ژنژويت) در طي 2 تا 8 ماهگي مشاهده مي گردد. قرمزي و دردناكي لثه همراه با تمايل به خونريزي قابل پيش بيني است. در طي مسواك زدن لثه خونريزي كرده. جواب تشديد شده لثه نسبت به پلاك در اثر بالا رفتن هورمونها است.

در اين حالت در طي دومين سه ماهه و اوايل سه ماهه سوم رعايت بيشتر بهداشت دهان به مادران باردار توصيه مي گردد.

يائسگي

تغييرات فيزيكي دهان در اين سنين شامل احساس سوزش، تغيير در حس چشايي نسبت به نمك، فلفل و ترشي، كاهش جريان غدد بزاقي در نتيجه خشكي دهان، حساسيت بيشتر به سرما و گرماي غذا و يا نوشابه سرد ديده مي شود.

در صورت بروز بعضي داروها ( بزاق مصنوعي)  اين عوارض را كم مي كند.

 جلوگيري از بيماري لثه و راههاي مقابله با آن

- مسواك زدن دو بار در روز

- كشيدن نخ دندان و تميز كردن فاصله بين دندانها

- استفاده از دهانشويه ضد ميكروبي

- مراجعه به دندانپزشك و در صورت نياز انجام جرمگيري سطحي هر 6 ماه يكبار

- مصرف غذاهاي سالم و سبزيجات و ميوه تازه

- محدود كردن وعده بين غذايي

 بازگشت به فهرست

---

 كدام محيط دندانپزشكي مناسب كودك ماست؟

 كودكان از نظر دندان پزشكي طبق طبقه بندي wright سه نوع مي باشد. 1- كودك كاملا همكار 2- كودك فاقد قابليت همكاري 3- كودك مستعد براي همكاري

طبقه بندي رفتار کودکان در محيط دندانپزشکيکودکان از نظر دندان پزشکي طبق طبقه بندي wright سه نوع مي باشد. 1- کودک کاملا همکار 2- کودک فاقد قابليت همکاري 3- کودک مستعد براي همکاري

گروه اول: کودکان کاملا همکار، کودکاني هستند که روحيه همکاري دارند آرام بوده و حداقل اضطراب را دارا هستند و مي توانند به راحتي درمان شوند وقتي که راهنمايي هايي براي چگونگي رفتار توسط دندانپزشک تعيين مي شود در چارچوب تعيين شده رفتار مي کنند.

گروه دوم :

نيز گروهي هستند که فاقد قابليت همکاري هستند مثل کودکان خيلي کوچک که ارتباط با آنان از طريق گفتگو امکان پذير نيست و در واقع به دليل سنشان توانايي همکاري ندارند.

گروه سوم: که در اين رده قرار مي گيرند کودکاني هستند که ضعف هاي خاصي دارند يا عقب افتاده مي باشند که تکنيک هاي خاص کنترل رفتار و حتي دندانپزشکي بيمارستاني برايشان تجويز مي شود. گروه سوم گروهي هستند که توانايي برقراري ارتباط را دارند ولي به دلايلي همکاري نمي کنند. اين گروه نياز به روش هاي کنترل رفتاري دارد. اين گروه محدوده وسيعي دارند که شامل گروه هاي زير مي باشند:

1- رفتار کنترل شده: در اين حالت با بيماران کوچکي روبرو هستيم که در حدود 3 تا 6 سالگي هستند و اغلب ملاقات هاي اول آن ها در مطلب دندانپزکي مي باشد. واکنش آن ها نوعي کج خلقي محسوب مي شود و ممکن است در جلوي ميز منشي يا اتاق انتظار و حتي قبل از ورود به مطب اتفاق افتاده باشد. اين رفتار با علامات گريه کردن، لگد زدن، بلند فرياد کشيدن و کوبيدن است- به اطراف شناخته مي شود که ناشي از اضطراب حاد يا ترس مي باشد. با اين بيماران حتما بايد راه ارتبطي برقرار کرد. کودک بايد به فوريت از اتاق انتظار و ديد بقيه بيماران دور شده تا اين اضطراب به بقيه کودکان نفوذ نکند. کودک ناآرام و لجباز توسط والدين بايد آرام گردد سپس با به وجود آوردن ارتباط صحيح با کودک مقدمات معالجه را فراهم مي کنيم.

2- رفتار بي اعتنا و جسورانه:

اين رفتار ممکن است ازکليه گروه هاي سني ديده شود ولي به طور مشخص در کودکان سنين دبستان بيشتر ديده مي شود. اين رفتار نيز تا حد زيادي قابل کنترل مي باشد. کودکاني که به اين گونه هستند مرتبا جملات نمي خواهم و دوست ندارم را به زبان مي آورند. اين کودکان لجوج وگاهي لوس هستند يک برخورد محکم و قاطع همراه با دستورات روشن، نحوه رفتار آنان را تغيير مي دهد. اين کودکان معمولا در صندلي دندانپزشکي نه تنها دهان خود را باز نمي کنند بلکه از صحبت کردن و همکاري نيز امتناع مي ورزند غالبا چون با زور به مطب آورده شده اند آزادي و احترام خود را مخدوش مي بينند با اين گونه بچه ها با توسل به زور کارمان را شروع نمي کنيم. چنانچه کودک از معالجات دندانپزشکي ابراز نارضايتي کرد ما هم با او هم عقيده مي شويم که هر چند اين اعمال خوشايند نيست ولي براي وي لازم و ضروري مي باشد و در ضمن اين که با آن ها صادق هستيم بحث را به بهداشت دهان و مسواک و غيره مي کشانيم تا به تدريج ارتباط کافي با طفل برقرار گردد.

3- کودک کم رو: کم رويي فرم کم رنگ ترري از منغفي بودن تلقي مي گردد و چنانچه با آن ها درست رفتار نشود واکنش آن ها بدتر شده و به رفتار غير قابل کنترل تبديل مي گردد. اين کودکان معمولا در بدو ورود پشت سر والدين مخفي شده و از آن ها جدا نمي شوند و هنگاميکه به طرف آن ها مي رويم بعضي از حرکت افتاده و بعضي ديگر مردد شده و يا مي گريند و گاهي با دست چشمان شان را گرفته تا ترس خود را مخفي کنند. گريه آن ها به ناليدن بيشتر شباهت دارد. اين دسته کودکان افرادي هستند که به شدت تحت حمايت والدين مي باشند توجه و احترام بيش از اندازه به کودک نيز باعث کمرويي طفل مي گردد. به اين دسته اعتماد به نفس مي دهيم و راهنماييشان مي کنيم اين کودکان بعد از چند جلسه تبديل به کودکان همکار و مثبتي مي شوند.

4- گروه همکار تحت فشار:در مرز بين همکاري مثبت و منفي هستند. اين گروه معالجه را قبول مي کنند ولي باطنا از اين اعمال راضي و خشنود نيستند. در هنگام صحبت صدايشان مي لرزد. و گاهي اين لرزش به بدن وي هم سرايت مي کند و گاهي اين هيجان مانع از همکاري کودک مي شود چنانچه محيط شاد و بدون استرسي را براي اين کودکان فراهم مي کنيم جزء بيماران همکار خواهند شد.

5- گروه گريان: گريه صرفا عکس العمل خاص اين گروه مي باشد صداي فرياد کودک زياد بلند نيست و قابل کنترل مي باشد ولي صداهاي هيجان زده کودک پايدار هستند و با وجود بي حسي موضعي از درد شکايت دارند. درمان اين گروه به صبر و بردباري فراوان نياز دارد گاهي والدين با ديدن گريه و زاري کودک شروع به دخالت در کار دندانپزشک مي نمايند و مرتب مي گويند حتما بي حسي نشده که ابراز درد مي کند بايد به اين والدين گفت که دندانپزشک تا علايم بي حسي را در کودک مشاهده ننمايد شروع به کار نخواهد کرد و به آن ها اطمينان بدهيم که گريه کودک ناشي از درد نيست و تنها براي جلوگيري از کار دندانپزشک کودک از اين حربه استفاده مي نمايد.

منبع: سايت سيمرغ

 بازگشت به فهرست

---

   كنترل عفونت در حين درمانهاي دندانپزشكي

 بسياري از وسايل و سطوح محيط كار به خون و بزاق آغشته مي شوند و بنابراين بعنوان منشأ انتقال عوامل پاتوژن و ايجاد آلودگي مطرح ميباشد و از اين جهت بايد از آلودگي پاك شوند بنا بر اين بخش بزرگي از برنامه كنترل عفونت را رفع آلودگي از وسايل تشكيل مي دهد.

 مراحل كنترل عفونت :

1- حفاظت  شخصي درمانگر : در اثر تماس مستقيم با خون و ترشحات دهان وفرد مراجعه كننده امكان ورود عامل بيماريزا به بدن وجود دارد، لذا اين نكات در حين كار بايد رعايت شود:    

الف) خود را در مقابل هپاتيت B واكسينه نمائيد.

ب) جهت حافظت شخصي خود و بيماران همه مراجعين را آلوده به ايدز و هپاتيت تقلي و نكات ايمني را رعايت نمائيد.

ج) هنگام كا راز روپوش تميز، ماسك، عينك، و دستكش استفاده نمائيد.

* روپوش بايد از لبهاسهاي عادي جداگانه شسته  شود و به مدت نيم ساعت در محلول هيپوكلريت سديم 5/0 درصد قرار گيرد.

دستكش هاي يكبار مصرف را نبايد استريل كرد زيرا باعث ايجاد منافذ ريزي در دستكش مي شود و خاصيت اصلي حفاظت خود را از دست مي‌دهد.

* اگر در حين كار دستكش پاره شد فورا" بايد تعويض شود و از دستكش جديد استفاده كرد.

 

2- حافظت شخصي بيمار : در اثر تماس با وسايل و تجهيزات آلوده نيز امكان آلودگي و انتقال عفونت وجود دارد ، لذا:                                                                                        

الف) راجع به تاريخچه پزشكي از بيمار  سئوال كنيم علي الخصوص هپاتيت و ايدز.

ب) جهت هر بيمار از سرسوزن ، سرساكشن، پيشبند و ليوان يكبار مصرف استفاده نمائيد وترجيحا" بهتر است از هر گونه وسيله يكبار مصرفي كه قابل دسترس مي باشد استفاده شود.

ج) جهت هر بيمار از ست استريل جداگانه استفاده نمائيد.

د) بمنظور پيشگيري از آلودگي پوار آب و هوا با بزاق بيمار، آنرا با سر پوار هواي يكبار مصرف يا ني بپوشانيد.

ه) پس از اتمام كار هر بيمار مواد زير بايد رعايت شود.

- جهت تميز كردن لوله ساكشن به اندازه يك ليوان هيپوكلريت رقيق شده از ساكشن مكيده شود.

- با استفاده از گاز آغشته به مواد  ضد عفوني كننده دسته پوار آب و هوا، دسته تابوره دسته چراغ و كليدهاي يونيت ...  را كاملا" نمائيد.

6) در صورتيكه بيمار مبتلا به هپاتيت يا ايدز مي باشد حتي المكان موارد زير رعايت شود:

- بعنوان آخرين بيمار براي آنها كار انجام دهيد.

- كليه وسايل و اينسترومنتهاي آلوده را با اتوكلاو يا فور استريل نمائيد.

- صندلي بيمار و قسمت هايي را كه امكان آلودگي آنها در حين كار وجود دارد با فويل آلومينيومي يا كيسه هاي نايلوني بپوشانيد                                                                           . 

 

3- مراحل استريل وسايل : وسايل دندانپزشكي براي استفاده مجدد بايد از 6 مرحله بگذرند كه عبارتند از  

           1- نگهداري وسايل قبل از استريل       

          2- تميز كردن

            3- خشك كردن، بررسي كردن و پيشگيري از زوال تدريجي       

          4 - مرحله پيچيدن و بسته بندي

            5- مرحله پاياني و به عمل آوردن

            6- مرحله نگهداري و ذخيره كردن صحيح وسايل

 

مرحله اول :

نگهداري وسايل : وسايل آلوده نبايستي بلافاصله بعد از استفاده تميز شوند.

- وسايل را در يك ظرف ترجيحا" دربدار محتوي محلول  ضد غفوني كننده ميكروتن 2% ، ساولن، گلوتارال آلدئيد و ... قرار دهيد كه اين خود يك روش موثر براي كنترل عفونت است، چون در اين روش وسايل راحت تر تميز مي شوند و كمتر ميكروب و مواد كثيف به آنها مي چسبد و خشك       مي شود.

مرحله دوم :

تميز كردن ابزارها : اين مرحله باعث جدا شدن خون و بافتهايي كه به ابزار چسبيده مي شود، چون اگر ابزارها خوب تميز نشوند اثر استريل كردن در مرحله بعد را كاهش ميدهد و حتي ان را بي اثر ميكند.

مرحله تميز كردن چند نوع است: شستن با دست (اسكراب كردن)، تميز كردن اولتراسونيكي، استفاده از ماشين شستشو

دستگاه اولتراسوتيك در مقايسه با شستن با دست امكان آلودگي كمتري دارد و خطر زخم يا جراحت را كاهش مي دهد.  دستگاه بايد بتواند حداقل 15-20 ابزار را در خود جا دهد و تميز كند.

-محلول دستگاه براحتي تخليه شود.

-تايمر داشته باشد.

مرحله سوم :

خشك كردن، بررسي كردن و پيشگيري از فساد تدريجي ابزار

بعد از شستن و تميز كردن وسايل، بايد وسايل بخوبي خشك شوند وبراي خشك كردن وسايل نبايد از پارچه هاي حوله اي و پرزدار استفاده كرد.

ابزار كربن استيل خيلي مستعد به پوسيدگي هستند كه محلول يا اسپري هاي خاصي هستند كه به منظور جلوگيري از پوسيدگي ابزار استفاده مي گردند كه بهتر است قبل از اينكه وسايل وارد اتوكلاو شوند زده شوند.

مرحله چهارم :

پيچيدن و بسته بندي كردن ابزار: وسايلي كه از اتوكلاو مي آيند بدون سرپوش داشتن فاقد ارزش است چون خيلي سريع اين وسايل دوباره آلوده به ميكروب مي شوند. بسته بندي وسايل از اين نظر مهم است كه مي فهميم هر ست مربوط به چه كاري است و به پرسنل كمك ميكند تا بهتر وسايل را آماده كنند.

مرحله پنجم :  

به اجرا در آوردن (استريل كردن وسايل) :اين مرحله شامل سه نوع مهم استريل كردن

 1- استفاده از فور 170 درجه سانتيگراد به مدت 1 ساعت يا 160 سانتيگراد به مدت 2  ساعت  (زمان بعد از رسيدن درجه حرارت دستگاه به اندازه مطلوب محاسبه مي گردد.)

2- استفاده از اتوكلاو : 121 درجه سانتيگراد به مدت 20 دقيقه

3- استريل كردن با بخار مواد شيميايي: 20 دقيقه در دماي 134 درجه سانتيگراد

4- مراحل استريل اينسترومنتها

براي استريل آنگل، توربين، هندپيس مناسب ترين روش آ ن است كه ابتدا وسايل توسط مايعات تميز كننده و برس از هر نوع آلودگي پاك شوند و بعد از آن توسط يك پمپ اسپري در حاليكه هندپيس را روي يك تكه نايلكس قرار داده ايم بر روي هندپيس ماده ضد عفوني كننده اسپري مي شود سپس پلاستيك به دور هندپيس پيچيده مي شود تا ماده  ضد عفوني كننده در مجاورت هندپيس باقي بماند و ذكر اين نكته لازم است كه هرگز نبايد هندپيس را داخل مايع ضد غفوني كننده غوطه ور ساخت زيرا اين عمل باعث كاهش عمر هندپيس مي شود.

* قبل از شروع كار براي هر بيمار اينسترومنت را روغن كاري نمائيد.

* قبل از شروع كار براي هر بيمار، 30 ثانيه اينسترومنت را بكار اندازيد.

* در پايان كار روزانه اينسترومنت را درون شان پوشانده و مطابق دستور شركت سازنده اينسترومنت را در اتوكلاو قرار دهيد.

مرحله  ششم :

ذخيره و توزيع وسايل استريل شده : وسايلي كه از اتوكلاو خارج مي شوند مرطوب هستند كه بايد سريع خشك شوند . ابزار وسايل خنك شده بايد با دستكش تميز و خشك برداشته شود و براي نگهداري وسايل ميتوان از كابينت يا كشو استفاده  كرد.

5- دفع مواد زائد :  كليه وسايل نوك تيز و برنده را بعد از استفاده در ظروف فلزي دربدار جمع آوري و روي آن عبارت وسايل برنده و آلوده بنويسيد و در موارد مشكوك به هپاتيت و ايدز ابتدا آنها را استريل و بعد دور بريزيد.

افراديكه با مواد آلوده به خون و بزاق سروكار دارند حتما" بايد از دستكش استفاده كنند.

مواد زائد دندانپزشكي در كيسه هاي زباله مقاوم جمع آوري و در محل هاي خاص سوزانده شوند.

6- محيط كار :  كرشوار هر روز با محلول گلوتارآلدئيد 2% يا هيپو كلريد سديم 5/0% يا ميكروتن 2% شستشو دهيد.

كف اتاق را در اتمام كار روزانه با محلول 5/0 درصد هيپوكلريد تميز نمائيد.

با دستكش آلوده به گوشي تلفن - خودكار و وسايل داخل مطب دست نزنيد

---

دستورالعمل پيگيري مواجهه با خون يا ترشحات خوني

شامل فرو رفتن اشيا تيز و برنده به بدن، پاشيده شدن هر گونه ترشحات خوني به چشم و مخاط دهان و ...

اولين اقدام در تمامي موارد فوق شستشوي محل با آب و صابون براي مدت حداقل 5-3 دقيقه است ( نيازي به کمک به خونروي نمي باشد) در صورت تماس مخاط چشم و دهان بايستي محل را آب فراوان شست و سپس بررسي به شرح زير انجام گيرد :

 

*         منبع شناخته شده

•           منبع HBS+ مي باشد :

*         فرد expose شده واکسيناسيون کامل شده است:

*         اگر قبلا تيتر HBS Ab انجام شده و ميزان آن بالاست: نياز به اقدام خاصي نمي باشد.

*         اگر تيتر HBS Ab انجام شده و ميزان آن پائين باشد : تزريق يک دوز واکسن هپاتيت B به علاوه يک دوز IGHB و ادامه واکسيناسيون هپاتيت B يکماه  بعد از تزريق اين نوبت و 5 ماه بعد از نوبت دوم و انجام مجدد تيتر HBS Ab يک تا دو ماه بعد از آخرين دوز واکسيناسيون هپاتيت B و سپس تصميم گيري بر اساس نتيجه

*         اگر تيتر HBS Ab انجام نشده باشد: تزريق يک دوز mg/kg IGHB  0/06  در عضله دلتوئيد، ارسال نمونه فرد مواجه شده براي اندازه گيري تيتر HBS Ab قبل از تزريق IGHB و سپس تصميم گيري بر اساس جواب تيتر HBS Ab

 

*         اگر فرد مواجه شده واکسيناسيون هپاتيت B ناقص انجام داده است :

*         فرد قبلا فقط يک دوز واکسيناسيون هپاتيت B انجام داده است : تزريق يک دوز واکسن هپاتيت B تزريق يک دوز IGHB ، 5 ماه بعد يک نوبت ديگر واکسيناسيون هپاتيت B ، 2-1 ماه بعد انجام تيتر HBS Ab سپس تصميم گيري بر اساس ميزان تيتر.

*         فرد قبلا دو دوز واکسيناسيون هپاتيت B انجام داده : تزريق يک دوز واکسن هپاتيت B يک دوز IGHB  ((0/06 mg/kg  سپس 2-1 ماه بعد بررسي تيتر HBS Ab سپس تصميم گيري بر اساس ميزان تيتر .

*         اگر فرد مواجه شده اصلا به ياد ندارد که واکسيناسيون انجام داده يا خير :

تزريق يک دوز واکسن هپاتيت B يک دوز  تزريق mg/kg IGHB   0/06تزريق، نوبت دوم و سوم واکسن به فواصل ياد شده ، 2-1 ماه بعد از نوبت سوم بررسي تيتر HBS Ab و تصميم گيري بر اساس ميزان تيتر.

*         اگر فرد مواجه شده اصلا واکسيناسيون انجام نداده : تزريق يک دوز واکسن هپاتيتB بعلاوه يک دوز  IGHB ادامه واکسيناسيون يک ماه و 6 ماه بعد از نوبت اول و در نهايت 2-1 ماه بعد بررسي ميزان تيتر HBS Ab

 

منبع HCV+ مي باشد :

توصيه به تکميل واکسيناسيون هپاتيتB mg/kg IGHB   0/06 و انجام تيتر HBS Ab يک يا دو ماه پس آخرين دوز الزامي است ( قابل ذکر است که در زمينه پيشگيري از انتقال HCV بدنبال مواجه هيچگونه روش موثر اثبات شده اي وجود ندارد.

•           منبع HIV+  مي باشد :

چک تست پايه HIV Ab در فرد مواجه شده ، شروع داروي پروفيلاکسي بصورت دو يا سه دارويي با نظر پزشک متخصص عفوني و يا پزشک مرکز مشاوره بيماران رفتاري و ادامه آن تا 4 هفته ، انجام تست مجدد HIV Ab در هفته ششم و ماههاي سوم و ششم بعد از مواجهه . ضمنا اولين دوز دارويي بايستي در عرض 24-12 ساعت بعد از مواجهه مصرف شود( توصيه به تکميل واکسيناسيون هپاتيت B و انجام تيتر HIV Ab 2-1 ماه بعد از آخرين دوز لازمست)

*         منبع ناشناخته :

*         اگر فرد مواجه شده واکسيناسيون کامل هپاتيت B انجام داده :

*         تيتر HBS Ab انجام داده و ميزان آن بالاست : نياز به اقدام خاصي نمي باشد.

*         تيتر HBS Ab انجام داده و ميزان آن پائين است : تکرار يکسري سه نوبتي واکسيناسيون هپاتيت B با فواصل ياد شده چک تيتر HBS Ab و تصميم گيري بر اساس آن

*         تيتر HBS Ab انجام نداده است: تکرار يکسري سه نوبتي واکسيناسيون هپاتيت B با فواصل ياد شده ، چک تيتر HBS Ab و تصميم گيري بر اساس آن

*         اگر فرد مواجه شده واکسيناسيون ناقص هپاتيت B انجام داده : تزريق يک دوز واکسن هپاتيت B و ادامه واکسيناسيون تا سه دوز با در نظر گرفتن دوزهاي قبلي و انجام تيتر يک يا دو ماه بعد

*         اگر فرد مواجه شده اصلا واکسيناسيون هپاتيت B انجام نداده : تزريق يک دوز واکسن هپاتيت B و ادامه واکسيناسيون تا سه دوز با در نظر گرفتن دوز تزريق شده به فاصله يک و 6 ماه بعد از اولين دوز و سپس انجام تيتر HBS Ab يک يا دو ماه بعد ( در تمامي موارد فوق به جز زماني که تيتر HBS Ab انجام داده و ميزان آن بالاست چنانچه مواجهه در بخشهاي پر خطر مثل همودياليز، تالاسمي و ... از جهت انتقال هپاتيت B صورت گيرد بايستي يک دوز IGHB تجويز گردد.

*         منبع مشخص با ويرال مارکر (HBS Ag , HCV Ab, HIV Ab) نا مشخص :

ارسال نمونه ويرال مارکر از منبع و تصميم گيري بر اساس جواب

 

يادآوري :

1-         منبع بيماري گفته مي شود که افراد تيم بهداشتي – درماني در مواجهه با وي بوده اند.

2-         در صورت نياز به بررسي تيتر HBS Ab لازم است حتما نمونه خون قبل از تزريق IGHB گرفته شود در صورت دريافت جواب تيتر در مدت 24-12 ساعت مي توان تزريق IGHB را به بعد از جواب موکول کرد.

3-         ميزان محافظتي تير HBS Ab و 10m IU/ML يا بالاتر مي باشد.

4-         لازم است کليه افراد تيم بهداشتي – درماني که در خطر موجهه مي باشند قبل از ورود به بخشهاي باليني، واکسيناسيون هپايت B در فواصل 6-1-0 ماه انجام ، يک تا دو ماه بعد از نوبت سوم تيتر HBS Ab چک شود.

5-         بدنبال مواجهه با بيمار HIV+ به هنگام Needling ميزان خطر 3/0 % و به هنگام مواجهه مخاطات با پوست آسيب ديده با خون يا ترشحات خوني بيمار مذکور احتمال خطر 3/0% مي باشد.

6-         بر اساس مثبت يا منفي بودن Hbe Ag در فرد آلوده به احتمال انتقال پس از Needling 30-10% برآورد شده است.

7-         در مورد مواجهه با HCV ميزان خطر متعاقب Needling تا 3/0 برآورد شده است.

 

كنترل عفونت

ترديدي نيست كه كاركرد صحيح هر جامعه در گرو سلامت تك تك افراد آن است. ابتلاء به هر بيماري، جدا از هزينه هاي مادي و معنوي آن موجب تحميل هزينه هايي كلي به جامعه مي شود. از طرف ديگر ارايه خدمات درماني، كه في نفسه ارزشمند است، خطراتي را بدنبال دارد. در طي ارايه اين خدمات تماس احتمالي با عوامل گوناگون بيماريزا، به خصوص ميكروارگانيسم هاي موجود در خون سبب ايجاد بيماري هايي مي شود كه بعضاً حتي حيات فرد را در معرض مخاطره قرار مي دهند.

از آنجا كه اساساً در تمامي حوزه هاي پزشكي پيشگيري بهتر از درمان است، اطلاع از اين عوامل خطرزاي مختلف و كنترل آنها پيش از بروز خطر بهترين راهكار مؤثر مي باشد. براين اساس تمام كادر دندانپزشكي بايد آموزش لازم را ببيند تا از بروز خطر براي خود و بيماران جلوگيري كنند.

با توجه به رسالت اين اداره در جهت ارتقاء سلامت دهان جامعه اين جزوه با گردآوري جديد ترين اطلاعات مرتبط با كنترل عفونت در مراكز دندانپزشكي تهيه و به صورت كاربردي تنظيم گشته است. اميد است با مطالعه و بكارگيري مفاد ان بتوانيم به كمك يكديگر گامي مؤثر در راستاي هدف مشتركمان برداريم . طبيعتاً نظارت بر حسن اجراي آن وظيفه مشترك همه دندانپزشكان جامعه و مسئولان مي باشد.

 

ايمن سازي در برابر هپاتيت

تمامي كادر دندانپزشكي كه طور مستقيم يا غير مستقيم با خون يا بزاق بيمار تماس دارند بايد در برابر هپاتيت B واكسينه شده باشند. كساني كه واكسن مي زنند بهتر است دو ماه بعد از سومين نوبت تزريق آزمايش خون بدهند تا مشخص شود كه آنتي بادي هاي لازم در بدن آنها تشكيل شده است ( البته اين آزمايش چزو دستورات ضروري اداره سلامت و ايمني شغلي OSHA نيست ). در 90 درصد موارد پس از تزريق واكسن، آنتي بادي در سطح مناسب 10 mIU/mL ايجاد مي شود. در افراد چاق، مسن، سيگاري و افراد با ضعف ايمني احتمال عدم پاسخ مناسب بالاتر است. حدود 50 – 30 درصد افرادي كه پس از واكسيناسيون سطح آنتي بادي كافي را بدست نياورده اند، ممكن است با يك دوره واكسيناسيون مجدد در سه نوبت، ميزان آنتي بادي كافي را كسب كنند . افرادي كه پاسخ مناسب نداشته اند، مي توانند خود را از نظر وجود HBsAg بررسي كنند. دز بوستر واكسن به صورت معمول به هيچ وجه لازم نيست. در بررسي ها ي طولاني مدت ثابت شده است كه حتي در صورت افت سطح آنتي بادي به ميزان كمتر از 10 mIU/mL، به دنبال تماس با HBV هپاتيت باليني ايجاد نمي شود، بلكه عفونت جديد در اين افراد بسيار خفيف بوده و به هيچ وجه، عوارض بيماري يا آلودگي مزمن را به همراه ندارد و علاوه بر آن با پيدايش HBcAg و تقويت پاسخ ايمني همراه مي باشد. در صورتي كه خون و يا بزاق بيمار به شكل زير جلدي وارد بدن فرد شده، با غشاء مخاطي او تماس پيدا كرده، و يا با پوست زخمي او در تماس قرار گرفته باشد . به پيوست 2 مراجعه نمائيد.

 جراحت هاي زيرجلدي

جراحت هاي زير جلدي يا مخاطي و تماس با خون يا ساير مايعات بدن بيماران دندانپزشكي، بيشترين ميزان خطر انتقال HIV، هپاتيت B،C، D و ساير بيماريهاي منتقل شده توسط خون را سبب مي شوند. تأكيد بر روي پيشگيري از اين حوادث از طريق به كارگيري شيوه ها و وسايل ايمن تر باشد. مرور كتب دندانپزشكي به شناخت آن شيوه هايي از درمان كه احتمال بروز جراحت را د رخود دارند، كمك مي كند.

به رغم تلاش هاي انجام شده براي پيشگيري از جراحت ها، همه برنامه هاي ايمن سازي دندانپزشكي بايد براي واكنش در برابر چنين حوادثي طرح ريزي شده باشند. مراحل پس از جراحت ذكر شده از سوي OSHA عبارتند از : جمع آوري اطلاعات مربوط به جراحت، فراهم كردن امكان دسترسي به خدمات پزشكي براي كادر جراحت ديده و لزوم آزمايش HIV و هپاتيت B و C از بيمار منشأ آلودگي . حتماً بايد پيش از بروز حادثه برنامه لازم براي برخورد با آن آماده باشد. تأخير در ارجاع فرد جراحت ديده به پزشك ممكن است امكان استفاده از داروهاي پروفيلا كسي موجود را به خطر اندازد . در صورت وقوع حادثه اولين اقدام شستشوي محل با آب و صابون براي مدت 3 تا 5 دقيقه است. مخاط چشم يا دهان و ...... در صورت تماس با مواد عفوني بايد با آب فراوان شسته شوند. چشم را مي توان با آب استريل يا محلول هاي شستشوي چشم و يا حتي آب ساده شست. 

راحت هاي زير جلدي يا مخاطي و تماس با خون يا ساير مايعات بدن بيماران دندانپزشكي، بيشترين ميزان خطر انتقال HIV، هپاتيت B،C، D و ساير بيماريهاي منتقل شده توسط خون را سبب مي شوند. تأكيد بر روي پيشگيري از اين حوادث از طريق به كارگيري شيوه ها و وسايل ايمن تر باشد. مرور كتب دندانپزشكي به شناخت آن شيوه هايي از درمان كه احتمال بروز جراحت را درخود دارند، كمك مي كند.

به رغم تلاش هاي انجام شده براي پيشگيري از جراحت ها، همه برنامه هاي ايمن سازي دندانپزشكي بايد براي واكنش در برابر چنين حوادثي طرح ريزي شده باشند. مراحل پس از جراحت ذكر شده از سوي OSHA عبارتند از : جمع آوري اطلاعات مربوط به جراحت، فراهم كردن امكان دسترسي به خدمات پزشكي براي كادر جراحت ديده و لزوم آزمايش HIV و هپاتيت B و C از بيمار منشأ آلودگي . حتماً بايد پيش از بروز حادثه برنامه لازم براي برخورد با آن آماده باشد. تأخير در ارجاع فرد جراحت ديده به پزشك ممكن است امكان استفاده از داروهاي پروفيلا كسي موجود را به خطر اندازد . در صورت وقوع حادثه اولين اقدام شستشوي محل با آب و صابون براي مدت 3 تا 5 دقيقه است. مخاط چشم يا دهان و ...... در صورت تماس با مواد عفوني بايد با آب فراوان شسته شوند. چشم را مي توان با آب استريل يا محلول هاي شستشوي چشم و يا حتي آب ساده شست.

 

دهان شويه ها

پيش از شروع كار بايد از بيمار خواست كه از دهان شويه استفاده كند تا تعداد ميكروب ها يدهان كاهش يابند.

اين دهان شويه بايد خاصيت مانايي ( residual activity) داشته باشد تا در طي درمان سطح ميكروبها را پائين نگهدارد.

 

 شستشو و مراقبت از دست ها

برروي دستان كادر دندانپزشكي ميكروارگانيسم هاي ثابت و گذرا حضور دارند. اغلب ميكروارگانيسم هاي ثابت موجود روي لايه سطحي پوست چندان بيماريزا نيستند، اما مي توانند سبب عفونت هاي پوستي شوند. تماس كادر دندانپزشكي با بيمارا يكي از منابع وجود ميكروارگانيسم هاي گذرا بر روي دست است. خطر انتقال عفونت توسط ميكروارگانيسم هاي گذرا و ثابت را از بين ميبرد يا مهار مي كند.

كادر دندانپزشكي بايد پيش و پس از پوشيدن دستكش و پس از تماس اتفاقي دست بدون دستكش با سطوح يا اشياء آلوده، دستهايشان را بشويند.

براي اغلب اعمال دندانپزشكي، صرفاً شستن دستها با صابون معمولي كافي است . در اعمال وسيع تر از صابون هاي ضد ميكروبي استفاده كنيد . در صورتي كه دستشويي، حوله كاغذي و صابون در جاي مناسب قرار داشته باشند، كادر دندانپزشكي تشويق مي شوند كه دستهايشان را بشويند. پس يكي از نكات مهم فراهم نمودن فضاي مناسب شستشو در محل مطب است و استفاده از شيرهاي آرنجي و پدالي نيز توصيه مي شود. در شيوه معمول شستن دستها، كافي است كه به مدت ده ثانيه دست هاي آغشته به صابون را زير جريان آب محكم به هم بماليد. پس از آن يايد دست ها را كاملاً آب كشيد. پيش از پوشيدن دستكش، دست ها را كاملاً خشك كنيد.

آن گروهي از كادر دندانپزشكي كه زخم باز يا درماتيت مترشحه دارند بايد تا هنگام بهبودي از تماس مستقيمبا بيمار يا وسايل كار خودداري كنند. در اين موارد استفاده از دستمال هاي ضدعفوني كننده نيز توصيه مي گردد.

تجهيزات حفاظت شخصي

كادر دندانپزشكي بايد از وسايل حفاظت شخصي استفاده كنند. وسايلي هم چون عينك يا شيلد تا حد چانه، دستكشهاي يك بار مصرف با قابليت فيلتراسيون خوب و پوشش حفاظتي در مواردي كه احتمالي تماس يا پاشيده شدن مايعات بدن و تماس با غشاهاي مخاطي وجود دارد. همچنين از تجهيزات حفاظتي بايد به هنگام تماس با اشياء يا سطوحي كه احتمال آلودگي آنها نيز وجود دارد، استفاده شود. اين اشياء يا سطوح ممكن است با خون، بزاق يا ساير بافت ها آلوده شده باشند.

دستكش ها اشباء يك بار مصرف هستند و نه بايد از آنها دوباره استفاده كرد. دستكش هاي يكبار مصرف را نبايد شست تا پودر اضافي آنها پاك شود . دستكشهاي پاره شده يا در شرف پاره شدن را بايد بلافاصله تعويض كرد. از دستكشهاي طبي يكبار مصرف از جنس لاتكس، وينيل يا ساير مواد يك بار مصرف مي توان براي معاينه و درمان هاي مختلف استفاده كرد. مي توان براي پرهيز از آلوده شدن اشياء در طي درمان روي دستكش هاي آلوده شده در حين كار از دستكشهاي پلاستيكي ( از جنس كيسه فريزر ) استفاده كرد. البته هيچگاه نبايد از اين دستكش هاي پلاستيكي به تنهايي براي محافظت دستها از آلودگي يا در طي انجام اعمال دندانپزشكي استفاده كرد. در صورت عدم استفاده از اين دستكش هاي پلاستيكي بر روي دستكشهاي اصلي، بايد پيش از ترك اطاق مطب آنها را از دست خارج كرد و پس از بازگشت دوباره به اتاق مطب دستكش هاي جديد به دست كرد. دست ها را بايد پيش و پس از پوشيدن دست دستكش شست.

ماسك جراحي : هر گاه احتمال وجود ذرات آب به هنگام درمان وجود داشته باشد بايداز ماسك هايي استفاده كرد كه توانايي فيلتراسيون آنها حداقل 95% براي ذراتي به اندازه 5 ـ 3 ميكرون باشد. ماسك را بايد براي هر بيمار يا حتي اگر در طي درمان يك بيمار شدت ذرات آب معلق در هوا بسيار زياد باشد ، عوض كرد. در برخي از متون مرجع توصيه شده است كه از هر ماسك در نواحي پر رطوبت حداكثر 20 دقيقه و در شرايط آب و هوايي خشك حداكثر 60 دقيقه استفاده شود. به هنگام زدن ماسك به صورت فقط بايد حاشيه آن را گرفت و دستها نبايد با سطح آن تماس پيدا كنند . ماسك نبايد با دهان تماس داشته باشد، زيرا رطوبتي ناشي از اين تماس قدرت فيلتراسيون آن را كاهش مي دهد. بايد از ماسكي استفاده شود كه با شكل صورت متناسب باشد. شيلد صورت نمي تواند جايگزين ماسك جراحي شود.

عينك محافظ بايد لبه هاي جانبي ثابت داشته باشد، ضد بخار و ضد خش باشد و بتوان آن را بين بيماران با قرار دادن در يك ماده پاك كننده تميز كرد. شيلد صورت مي تواند جايگزين عينك محافظ شود.

روپوش محافظ بايد يقه بلند داشته باشد و دست ها را بپوشاند. در اعمال معمول دندانپزشكي استفاده از روپوش هاي كوتاه يا بلند از جنس پنبه يا پنبه / پلي استر معمولاً كفايت مي كند. نوع و خصوصيات روپوش معمولاً به نوع آلودگي احتمالي بستگي دارد. روپوش را يا بايد حداقل روزانه عوض كرد يا در صورت وجود آلودگي مشهود بايد بلافاصله نسبت به تعويض آن اقدام كرد . كادر دندانپزشكي نبايد روپوش آلوده را براي شستشو به منزل ببرند. د صورت امكان يا بايد آنها را درمطب شست يا بايد با قرار دادن كيسه هاي مناسبي كه احتمال نشتي نداشته باشند و با چسباندن برچسب مشخصي بر روي كيسه كه حاكي از آلودگي محتويات داخل آن باشد، به خشكشويي سپرد تا كاركنان خشكشويي ملاحظات كلي شستشوي لباسهاي آلوده را مورد آنها رعايت كنند . از روپوش هاي يكبار مصرف نيز به شرط تعويض روزانه آنها يا تعويض در طي كار بلافاصله پس از وجود آلودگي مشهود، مي توان استفاده كرد . روپوش آلوده را به مدت 30 دقيقه بيش از شستشو در محلول هيپوكلريت سديم (وايتكس خانگي رقيق شده به نسبت 1 به 10 ) و يا مطابق با دستورالعمل ذكر شده از سوي توليد كننده قرار دهيد.

به هنگام جابه جايي و تميز كردن ابزارهاي آلوده، تميز كردن يونيت و دستگاهها و تميز و ضدعفوني كردن سطوح، حتماً بايد از دستكش مقاوم در برابر سوراخ شدگي ( دستكش كار )، ماسك، روپوش و عينك محافظ استفاده كرد. دستكش هاي كار مخصوص در صورتي كه خاصيت محافظ خود را به هر علت از ديت بدهند بايد دور انداخته شوند. به هنگام مخلوط كردن و يا استفاده از مواد شيميائي ضد عفوني كننده يا استريل كننده، حتماً بايد از دستكش هاي فوق الذكر، عينك محافظ چشم يا شيلد صورت و ماسك استفاده كرد. دستكش هاي كار مخصوص استفاده شده آلوده تلقي مي شوند و بايد آنها را به شكل متناسب با نوع آلودگي ضدعفوني يا استريل كرد.

نكته: با افزايش استفاده از دستكش هايي از جنس لاتكس براي كنترل عفونت بروز آلرژي نسبت به لاتكس و ساير حساسيتها نيز بيشتر شده است . احتمال بروز حساسيت نسبت به لاتكس در برخي افراد بيشتر است. اين افراد عبارتند از كساني كه سابقه جراحي هاي متعدد دارند به خصوص جراهي هايي كه در آن از لوله هاي لاستيكي يا درن (drain) استفاده شده باشد، بيماران مبتلا به Spina bifide ، كادر مراكز درماني و كساني

كه نسبت به مواد ديگر سابقه حساسيت دارند. در تهيه تاريخچه پزشكي بيمار حتما بايد پرسشهايي وجود داشته باشد كه احتمال حساسيت بيمار به لاتكس را مشخص كند. اگر بيماري سابقه حساسيت به لاتس داشته باشد، نبايد از دستكشهايي از جنس لاتكس رابردم از جنس لاتكس يا ساير وسايل لاتكس در طي درمان بيماران استفاده كرد. بيماران حساس به لاتكس را بايد در ابتداي زمان كار معاينه و درمان كرد تا احتمال مجاورت آنها با لاتكس يا پودر دستكش و وسايل لاتكسي به حداقل برسد.

 

آن گروهي از كادر دندانپزشكي كه دچار علايم حساسيت به لاتكس، از جمله قرمزي پوستخارش يا سوزش هستند بايد به پزشك مراجعه كنند، از آنجا كه مواد مختلف از جمله مواد رزيني كه مي توانند از دستكش عبور كنند، ممكن است موجب حساسيت باشند، نبايد خود درماني كرد زيرا مي تواند احتمال بروز واكنش هاي آلرژيك جدي را تشديد كند.

استريليزاسيون وسايل

در طي تميز كردن ابزارها بايد از دستكش كار، ماسك، عينك محافظ و روپوش يا پيش بند محافظ استفاده كرد.

تمام وسايل يك بار مصرف بايد پس از مصرف دور انداخته شوند. تمام وسايل ديگر كه با خون، بزاق يا غشاء هاي مخاطي بيمار تماس يافته اند بايد با اتوكلاو، دستگاه استريل كننده با گاز شيميايي غير اشباع شده ( unsaturated chemical vapor sterilizer )، فور يا استريل كننده با حرارت خشك يا گاز اكسيداتيلين پيش از مصرف دوباره استريل شوند. استفاده از اكسيداتيلين براي ابزارهاي روغن خور ( Inbricated ) همچون هندپيس مناسب نيست، زيرا گاز نمي تواند به روغن نفوذ كند.

زمان لازم جهت استريل در اتوكلاو، در دماي 121درجه C و فشار 15 PSI به مدت بيست دقيقه، يا 134درجه C و فشار 30 PSI به مدت 5 دقيقه و با حرارت خشك ( فور ) 170 درجه C يكساعت يا 160 درجه C دو ساعت مي باشد.

 

استريليزاسيون از طريق غوطه ور كردن در يك ماده شيميائي دقيقاً غلظت، زمان و دماي ذكر شده روي محصول توسط توليد كننده را رعايت كنيد. مجموعه اعمال تميز كردن وسايل ازكنار صندلي دندانپزشكي آغاز مي شود. براي سهولت پاك كردن وسايل بايد آنها را مرطوب نگهداشت.

 

بنابراين، اگر قرار نيست وسايل بلافاصله تميز شوند، بايد آنها را در يك محلول نگهداري كرد تا خون و ذرات آلوده روي آنها خشك نشود. تمام وسايل بايد درون دستگاه پاك كننده اولتراسونيك يا دستگاه شستشوي وسايل كاملا تميز شوند. فقط بايد از مواد پاك كننده مخصوص دستگاه اولتراسونيك يا دستگاه شستشوي وسايل استفاده كرد. ميكروب كش هاي شيميائي را نبايد در اين دستگاه استفاده كرد وسايل تيز را نبايد با دست سائيد، اما اگر تميز كردن دستي وسايل لازم باشد بايد از يك برس دسته بلند تميز استفاده كرد و وسايل را براي پرهيز از پاشيده شدن مايعات به اطراف درون مايع نگه داشت. اين برس ها بايد يك بار مصرف يا قابل اتوكلاو كردن باشند. به هنگام برس زدن دستي وسايل بايد مراقب بود تا آسيبي به دستها وارد نشود . اگر قرار است وسايل گاز اكسيداتيلن، حرارت خشك يا بخار شيميايي غير اشباع شده استريل شوند، بايد آنها را كاملاً خشك كرد. پيش از استريليزاسيون يا بخار آب، بخار شيميايي، حرارت خشك يا گاز حتماً بايد لوازم را ( با استفاده از كيسه هاي مناسب، يا قاب ها و كاست هاي مخصوص ) بسته بندي كرد و پس از استريليزاسيون نيز به همان ترتيب نگهداري كرد تا از آلودگي آنها بر اثر تماس با محيط جلوگيري شود. روي بسته ها تاريخ و نام فرد استريل كننده را ذكر كنيد تا امكان كنترل موارد احتمالي وجود داشته باشد. دقت كنيد كه هيچ گاه مستقيماً با ماژيك روي سطح كاغذي بسته ها يا كيسه ها ننويسيد. برچسب هاي مخصوص با نوشتن روي سطح پلاستيكي بسته ايرادي ندارد.

استريليزاسيون هندپيس ها

تمام توربين ها، كنتراانگل ها، ايرموتورها و رابط هاي انگل به ايرموتور يا ميكروموتور بايد بين بيماران با حرارت خشك استريل شوند، توصيه هاي توليد كننده وسايل براي تميز كردن و استريل كردن وسيله بايد دقيقاً رعايت شوند.

پس از پايان كار هر بيمار 20 تا 30 ثانيه پدال را فشار دهيد تا شلنگ هاي آب و هوا و خود وسيله شسته شوند. وسيله را از شلنگ جدا كنيد و سطوح خارجي ـ داخلي آن را برابر توصيه هاي توليد كننده آن تميز كنيد. وسيله را پيش از استريليزاسيون بسته بندي كنيد و آن را مطابق با دستورات توليد كننده استريل كنيد. اگر توليد كننده قبل يا بعد از استريليزاسيون توصيه كرده است كه وسيله را روغن بزنيد، مطابق دستورات او عمل كنيد. توصيه شده است كه براي هر وسيله از يك اسپري روغن جداگانه استفاده شود تا احتمال انتقال عفونت بين وسايل از بين برود.

 

کنترل استريليزاسيون

براي انجام اين عمل از نوارهاي مخصوص استفاده مي شود كه درون كيسه يا پاكت با كاست قرار مي گيرد و آنرا همراه با وسائل ديگر درون دستگاه استريل كننده قرار مي دهند. علاوه بر كنترل هفتگي لازم است كه درصورت هر نوع تغيير در بسته بندي، تعويض دستياران يا در صورت تعمير وسائل اين تست حتماً انجام گيرد.

ضد عفوني سطوح محيطي و تجهيزات

بر طبق توصيه هاي CDC تمام لوله هاي آب يونيت و يا لوله هاي مربوط به هندپيس ها و پوار آب و هوا بايد پيش از نصب وسيله روي آنها با فشردن پدال يا دكمه پوار چندين دقيقه كار كنند تا كاملاً شسته شوند و بين بيماران نيز بايد اين كار 30 ـ 20 ثانيه تكرار شود. اما تحقيقات نشان داده اند كه انجام اين شيوه به تنهايي روشي موقتي و ناكافي براي جلوگيري از آلودگي آب است.

بخش هايي از سيستم آب يونيت كه داراي دريچه هاي ضد برگشت ( anti retracting valve ) هستند بايد به طور هفتگي بازديد شوند. به جاي آنها مي توان از سيستم هايي استفاده كرد كه فشار مثبت مداوم ايجاد مي كنند. بايد از سر ساكشن ها و سر پوارهاي يك بار مصرف استفاده كرد. لوله هاي ساكشن بايد پس از درمان هر بيماركاملاً شسته شوند تا از خشك شدن خون با مواد ديگر درون آنها جلوگيري شود.

سطوح مختلف، از جمله ديوارها، كف زمين، كابينت ها و تجهيزات را مي توان به سه دسته تقسيم كرد : سطوح تماس، سطوح انتقالي و سطوحي كه بر اثر ترشح ـ پاشيده شدن آلوده مي شوند.

الف ) سطوح تماس

سطوحي هستند كه در طي اعمال دندانپزشكي مورد تماس قرار مي گيرند و آلوده مي شوند. دسته چراغ يونيت، دكمه هاي كنترل يونيت، اهرم تنظيم پشتي سريونيت و دكمه هاي كنترل صندلي از جمله اين سطوح هستند.

تماس با اين سطوح را بايد به حداقل رساند. در صورت ضروري بودن تماس، اين سطوح بايد پاك و ضدعفوني شوند يا با محافظي مقاوم در برابر مايعات پوشانده شوند. اين محافظ ها بايد يك بار مصرف باشند و بين بيماران عوض شوند هر مركز دندانپزشكي بايد اصول استانداردي را براي گذاشتن و برداشتن اين محافظ هاي آلوده داشته باشد. اگر سطحي كه با محافظ پوشانده شده آلوده شود بايد آن را پيش از قرار دادن محافظ جديد با يك نوع ماده ضدعفوني كننده تميز كرد. سطوح تماسي كه با محافظ پوشانده مي شوند بايد در پايان هر روز كاري تميز و ضدعفوني شوند محافظ هاي جديد را بايد پيش از آغاز روز كاري جديد روي اين سطح قرار داد.

ب ) سطوح انتقالي

 

سطوحي كه در تماس مستقيم قرار ندارند، اما اغلب به واسطه تماس ابزارهاي آلوده مي شوند، سطوحي انتقالي ناميده مي شوند، سيني وسايل يونيت و نگهدارنده هاي توربين ايرموتور و كنتراانگل بر روي يونيت از جمله اين سطوح هستند. اصول آسبسي اين سطوح همچون تماس است.

ج ) سطوحي كه بر اثر ترشح ـ پاشيده شدن مايع آلوده مي شوند

تمام سطوح حوزه كار به جز سطوح تماس يا انتقالي در اين دسته قرار مي گيرند . ضدعفوني اين سطوح الزامي نيست، اما بايد انها را روزانه ( يا در صورت امكان بيش از يك بار در روز ) تميز كرد.

کنترل عفونت در مطب

اغلب شما هم ممكن است جزء افرادي باشيد كه هنگام رفتن به دندانپزشكي به اضطرابي بي مورد دچار مي‌شوند. در سالهاي اخير نيز، احتمال بسيار كم آلودگي به ايدز و ساير عفونتها از طريق مطب دندانپزشكي، اين اضطراب را در مردم افزايش داده است. البته دندانپزشكان موظف به انجام يكسري اقدامات پيشگيري و محافظتي جهت حفظ بيمارانشان مي باشند كه ممكن است شما متوجه اقدامات استريليزاسيون و يا ساير روشهاي كنترل عفونت آنها نشويد. زيرا بسياري از اين مراحل خارج از ديد شما انجام مي‌شود. جهت كاهش اضطراب خود در اين مورد، يا دندانپزشك خود صحبت كرده و نطر خود را با او در ميان بگذاريد تا از امنيت و سلامتي خود در مطب وي مطمئن گرديد. صرف چند دقيقه براي بحث در مورد روشهاي كنترل عفونت، اعتماد شما را افزايش داده و شما را به يك بيمار هشيار و داراي روابط خوب با دندانپزشك تبديل مي‌نمايد. لازم است بدانيد كه روشهاي مراقبتي، روشهاي مطمئني هستند كه براي هر بيمار استفاده مي‌شوند تا مانع انتقال ويرويس ايدز و ساير بيماريهاي عفوني گردند. بعد از ويزيت هر بيمار، دستكش‌ها دور انداخته مي‌شود، دستها شسته شده و يك جفت دستكش جديد براي بيمار بعدي استفاده مي‌گردد. مواد و وسايل يكبار مصرف مثل سوزن‌ها و ساكشن كه نمي‌توان آنها را استريل نمود، در ظروف مخصوص دور انداخته مي‌شوند.

وسايل دندانپزشكي بعد از هر بار استفاده براي يك بيمار، تميز شده و در درجه حرارت بسيار بالا استريل مي‌شوند. روشهاي استريليزاسيون توصيه شده عبارتند از: اتوكلاو(بخار تحت فشار)، فور( حرارت خشك) يا بخار مواد شيميايي. اين وسايل معمولاً در محل درمان بيمار در مطب ديده نمي‌شوند ولي اگر شما بخواهيد، مي‌توانيد ببينيد كه به چه صورت و كجا قرار داده شده‌اند. از پرسنل مطب بخواهيد كه آنها را به شما نشان دهند. قبل از ورود شما به اطاق معاينه، همه سطوح از جمله صندلي دندانپزشكي، چراغ، دسته كشوها و سطح قفسه‌ها تميز و ضدعفوني مي‌شود. در بعضي مطب ها ممكن است اين وسايل با پوششهاي محافظ پوشانده شده و بعد از هر مريض اين پوشش‌ها تعويض شوند. وسايل نوك تيز و هر چيزي كه با خون يا بزاق بيمار آلوده شده باشد در ظروف مخصوص دور انداخته مي‌شود. اجازه ندهيد كه عدم اطمينان از ايمني مطب، مانع از مراجعه شما به دندانپزشك و يا باعث اضطراب شما در مطب گردد. چند دقيقه صحبت با دندانپزشك شما را كاملاً آرام و آسوده خاطر مي‌نمايد.

سلامت دهان ودندان شما مهمتر از آن است كه بخواهيدآن را به فراموشي بسپاريد.

جهت يك ارزيابي اوليه در بدو ورود به يك مطب به موارد زير توجه كنيد:

- آيا مطب دندانپزشكي تميز و مرتب است؟

- آيا پرسنل مطب تمايلي به پاسخ دادن به سؤالات شما و كمك كردن به شما دارند يا خير؟

- آيا دندانپزشك و پرسنل مطب در طول درمان بيماران از دستكش و ساير پوششهاي محافظتي مناسب استفاده مي‌نمايند؟

 

- آيا سطوح و وسايل مطب تميز بنظر مي‌رسند؟

- آيا سوزن ها و ساير وسايل نوك تيز در ظروف مخصوص مقاوم به سوراخ شدن، دور انداخته مي‌شوند؟

دفع مواد زائد

الف ) اصول كلي

تمام زباله بايد بر مبناي دستورالعمل و قوانين مصوب دور انداخته شوند. به طور كلي، مواد اشياء آلوده به خون و يا بزاق زباله پزشكي تلقي نمي شوند. اما بافت هاي سخت و نرم اشياء خيس، يعني اشيائي كه خون يا بزاق با فشردن آنها خارج شوند، يا خون از آنها بچكد، زباله پزشكي تلقي مي شوند. در اين مورد بايد به قوانين مصوب دفع اين نوع زباله رجوع كرد.

ب ) مشخص كردن ظروف حاوي زباله هاي عفوني يا مضر از نظر زيستي

ظروف حاوي زباله هاي پزشكي ( كه در بالا توصيف شدند ) بايد با برچسب خاصي مشخص شوند. اين ظروف بر چسب دار عبارتند از ظرف مخصوص اشياء تيز يك بار مصرف، اشياء تيز غير يكبار مصرف ( يعني ظروفي كه براي نگهداري از ابزارهاي آلوده مصرف مي شوند )، كيسه هاي روپوش كثيف، ظروف نمونه و ظروف نگهداري.

 

ج) نگهداري و دفع اجسام تيز سوزن هاي دندانپزشكي و ساير وسايل يك بار مصرف تيز همچون تيغ بيستوري، سيم هاي ارتودنسي و خرده شيشه را در ظروف بدون نشت مقاوم در برابر سوراخ شدگي قرار دهيد. اين ظروف بايد دردار و حامل برچسب رنگي با علامت خطر زيستي ( Biohazard ) باشد. اين ظروف بايد در دسترس دندانپزشك قرار داشته باشند. هيچ گاه پيش از دورانداختن سوزن ها آنها را با دست خم نكنيد، نبريد يا نشكنيد و سوزن را از قاب يك بار مصرف آن خارج نكنيد.

زماني كه حجم زباله ها به 4/3 حجم ظرف رسيد در آن را ببنديد و مطابق با قوانين آن را دور اندازيد.

 

د ) اجسام يكبار مصرف تيز

اين نوع اجسام را بايد در ظروف برچسب دار بدون نشت قرار داد. اجسام يكبار مصرف آلوده به مايعات بدن بيمار، همچون كارپولهاي نيمه مصرف شده، دستكش ها و سر ساكشن ها را بايد در ظرف مخصوص قرار داد.

 

موارد ديگر

الف ) رابردم و ساكشن قوي

بهتر است بهنگام اعمال دندانپزشكي از رابردم و ساكشن قوي استفاده كرد تا ميزان پاشيده شدن مايعات آلوده و تماس مستقيم با مخاط دهان بيمار به حداقل برسد.

ب ) تجهيزات اكسيژن رساني همچون لوله CPR يك طرفه ( به عنوان مثال ماسك همرا با دريچه يك طرفه ) يا اكسيژن در دسترس باشد تا افراد صاحب صلاحيت در صورت لزوم از آنها براي كمك به بيماران استفاده كنند .

 

ج) خوردن، آشاميدن، استعمال دخانيات

در مكان هايي كه احتمال تماس با خون، بزاق، بافت يا ساير موارد بالقوه آلوده كننده وجود دارد از خوردن، آشاميدن، استعمال دخانيات و لوازم آرايش، استفاده از لنزهاي چشمي خودداري كنيد. اين مكان ها عبارتند از اطاق مطب، لابراتوار دندانپزشكي، اتاق استريليزاسيون، تاريك خانه يا محل ظهور راديوگرافي.

 

 

د ) آلودگي زدائي تجهيزات جهت سرويس يا تعميرات

تجهيزات و ابزارهاي آلوده را بايد پيش از تعمير در محل يا ارسال به تعميرگاه تميز و استريل يا ضدعفوني كرد. اگر احتمال استريل يا ضد عفوني بخشي از دستگاه وجود نداشته باشد، آن بخش را بايد با برچسب مخصوص biohazard مشخص كرد. به هنگام انجام سرويس هاي روتين، همچون تعويض فيلتر ساكشن و ... بايد از

دستكش، ماسك و عينكهاي محافظ استفاده كرد. به تعميركاران بايد در زمينه شيوه هاي كنترل عفونت آموزش داد.

ه ) كنترل عفونت به هنگام انجام راديو گرافي

به هنگام قرار دادن فيلم در دهان بيمار دستكش بپوشيد. فيلم آلوده شده را درون يك ليوان پلاستيكي قرار دهيد. پس از گرفتن راديوگرافيهاي لازم دستكش ها را از دست خارج كنيد و دوراندازيد. دوباره دستكش هاي جديد بپوشيد و فيلم ها را به تاريك خانه ببريد. بسته فيلم را با دقت باز كنيد و فيلم و فيلم ها را بدون تماس دستكش با آن روي يك سطح تميز قرار دهيد. بسته هاي آلوده را دور اندازيد، دستكش ها را درآوريد و دوراندازيد و فيلم ها را ظاهر كنيد.

  بازگشت به فهرست

---

همكاران دندان پزشك در كلنيك امام صادق (ع)

مراكز تحت پوشش

---

همکاران

تماس با ما

صفحه اصلي

واحدهای مرکز