دانستنيهای بهداشتي

روش اورژانس پيشگيری از بارداری

   توضيح روش: روش اورژانس از بارداری روشي است که پس از تماس جنسي بدون استفاده از روشهای مطمئن پيشگيری از بارداری و يا هر موردی که احتمال حاملگي ناخواسته پس از تماس جنسي را داشته باشد استفاده مي شود. اين روش توسط کارکنان بهداشتي آموزش ديده تجويز مي گردد. از اين روش نبايد به عنوان يک روش دائمي پيشگيری از بارداری استفاده نمود.

   اثر بخشي اين روش با فاصله زماني تماس جنسي مشکوک ارتباط قابل توجهي دارد. هر چقدر فاصله زماني تماس جنسي تا آغاز استفاده از اين روش کوتاهتر باشد اثر بخشي آن زيادتر است.

   اين روش نبايد به عنوان روش پيشگيری از بارداری استفاده شود و موارد کاربرد آن به شرح زير است:

1- پارگي کاندوم؛

2- خروج آی يو دی در زماني غير از خونريزی قاعدگي؛

3- تماس جنسي بدون استفاده از روش مطمئن جلوگيری؛

4- استفاه از روش طبيعي يا منقطع يا شک به تماس جنسي که مي تواند منجر به بارداری گردد.

   چگونگي استفاده از روش اورژانس:

   اگر بيش از 72 ساعت از زمان نزديکي مشکوک نگذشته باشد داوطلب مي تواند با کاربرد يکي از روشهاي زير از حاملگي ناخواسته جلوگيری نمايد:

1- خوردن قرص HD ع(2 عدد در اولين فرصت و دو عدد 12 ساعت بعد)؛

2- خوردن قرص LD ع(4 عدد در اين فرصت و 4 عدد 12 ساعت بعد).

   تذکر:

1- بهتر است قرص ها با شکم خالي خورده نشود؛

2- در صورت استفراغ تا دو ساعت بعد از استفاده از روش خوردن قرص ها ضروری است.

   در صورت قاعده نشدن فرد در عرض 3 هفته پس از استفاده، انجام تست تشخيص بارداری ضروری است.

تهيه و تنظيم: فروغ السادات راکعي - کارشناس برنامه تنظيم خانواده مركز بهداشت شهداى والفجر - 10/7/85

منابع: کتاب دستورالعمل روشهای پيشگيری از بارداری در جمهوری اسلامي ايران، تاليف دفتر سلامت خانواده و جمعيت و بخشنامه های ارسالي از وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکي

بازگشت به فهرست

---

پيشگيري از بيماريهاي قلبي‌

   قلب انسان به اندازه يك مشت بسته است كه در هر دقيقه 5-4 ليتر خون را پمپ مي كند خون پس از ورود به قلب با تحريك گره سينوسي و انقباض دهليزها وارد بطن شده و از آنجا به ساير نقاط بدن انتقال مي يابد. دهليز و بطن چپ، خون را به اندامها مي رسانند و دهليز و بطن راست خون را جهت تصفيه به ريه ها. بنابراين قلب در يك سيستم منظم بين بخش عضلاني، سيستم هدايت الكتريكي و گردش خون را در سطح بدن به عهده دارد كه اختلال در هر كدام از اين قسمتها منجر به عملكرد نامناسب قلب و بيماري مي گردد. از علل بيماريهاي قلبي: بيماريهاي عضلاني قلب، سكته قلبي، افزايش فشارخون، تنگي يا نارسائي دريچه ها، الكل، مواد مخدر، سيگار، كمبود ويتامينها، ديابت، بيماري تيروئيد، عفونتهاي ويروسي و باكتريايي و ... مي باشد.

شيوع: درحال حاضردرهر33ثانيه يك نفربه علت بيماريهاي قلبي عروقي از بين ميرود 5% ازسكته هاي قلبي زيرسن چهل سالگي ،40% بين 40 تا 65 سالگي و 55% بالاي 65 سال اتفاق مي افتد.

عوامل زمينه ساز

الف : عوامل غيرقابل پيشگيري:تيپ شخصيتيA (افراد پر استرس) شانس بيشتري براي ابتلا به بيماري قلبي دارند.

نژاد : در نژاد سياه پوست و آمريكايي شيوع بيماري قلبي بيشتر است.

جنس : تا سن 45 سالگي مردان بيشتر از زنان دچار بيماري قلبي مي شوند اما پس از يائسگي اين ميزان برابر است.

سن : با افزايش سن شانس سكته قلبي و بيماريهاي قلبي ديگر افزايش مي يابد.

سابقه فاميلي، وجود بيماري عروق كرونردرافرادكمتراز40سال نيز عامل مهمي است.

ب: عوامل قابل پيشگيري

* بالابودن كلسترول خون (  ( LDL>130 ,HDL<35 ؛ * بالابودن تريگليسريد بيش از500؛ * سيگاركشيدن حتي يك عدد و از هر نوعي مي تواند مضر باشد ؛ * كم تحركي ؛ * ازدياد فشارخون ؛ * ديابت بخصوص وابسته به انسولين ؛ * وچاقي مفرطBMI >30، چاقي بخصوص در قسمت شكم كه در مردان شايعتر است در ايجاد بيماري موثر مي باشد همچنين نشان داده شده است كه به ميزان 3-2 كيلوگرم كاهش وزن مي تواند در بهبود 37% از افراد فشارخوني موثر باشد.

علائم: شايعترين تظاهرات بيماران قلبي سكته ميباشدوبيشترين علت آن اترواسكلروز مي باشد؛ * درد سينه؛ * تنگي نفس وسرفه؛ * طپش قلب ؛ * تعريق ؛ * تهوع واستفراغ ؛ * سرگيجه، سنكوپ يا پيش سنكوپ؛ * ادم ؛ * سيانوز.

تغيير در شيوه زندگي بهترين راه  پيشگيري از بيماري قلب است

كم كردن مصرف نمك

- مصرف نمك بايد به كمتر از g 2 (يك ق.چ) در روز برسد براي اين كار نمكدان را از سر ميز برداريد براي طعم غذا از آب ليمو، سير، سبزيجات خشك و ادويه استفاده كنيد.

- در پخت غذا نمك كمتري استفاده كنيد.

- از غذاهاي فرآوري شده، كمتر استفاده كنيد غذاهاي كنسروي، سوپها و غذاهاي آماده، آجيل و تنقلات، چيپس و بيسكويت هاي نمكي داراي نمك زيادي هستند.

- برچسب داروهاي مربوط به معده،سرماخوردگي،سردرد را بخوانيد بعضي ازآنها حاوي سديم زيادهستندكه نبايدپيش ازg100/mg120 باشد.

مصرف چربي را محدود كنيد

* از چربي هاي مفيد مثل اومگا 3 و 6 استفاده كنيد. * اومگا 3 موجب كاهش تريگليسريد و كلسترول خون شده و باعث رقيق شدن خون مي گردد و با نفوذ به غشاء سلول باعث كاهش لخته خون مي گردد.* مصرف گردو و بادام 3 عدد در روز توصيه مي شود. * مصرف ماهي 3-2 بار در هفته درجهت كاهش كلسترول مفيد است. * مصرف زرده تخم مرغ را به سه روز در هفته كاهش دهيد. * ترجيحا" گوشت را آبپز استفاده كنيد. * از مصرف گوشت پر چرب ،جگر، دل، قلوه، مغز و كله پاچه، پوست مرغ، لبنيات پرچرب،خامه، سوسيس، كالباس خودداري كنيد. * مصرف روغنها (جامد و مايع) را محدود كنيد به جاي روغن جامد از روغن زيتون پس از آن كلزا و پس از آن سويا و آفتابگردان استفاده مي شود.

غذاهاي حاوي فيبر استفاده كنيد.

- روزانه حدود 500-400g سبزيجات مصرف كنيد.- مواد غذايي مانند جو سبوس دار، آرد گندم سبوس دار و حبوبات و سبزيجات در كاهش كلسترول مفيدند.

- سبزيجات مثل اسفناج، انواع كلم، شلغم، چغندر، لوبيا سبز، نخودسبز، انواع لوبيا داراي ويتامين گروه B و اسيد فوليك هستند. قارچ، سير و پياز كلسترول خون را پايين مي آورد.

- اسيد فوليك، هموسيستين را كه عامل آسيب به ديواره رگ و رسوب چربي است كاهش مي دهد.

از مصرف بيش از حد مواد نشاسته اي و قندي پرهيز كنيد.  ميوه جات شيرين هندوانه، خربزه، هلو، ليموشيرين، توت و خرما و انجير استفاده نشود.

فشارخون را مرتبا كنترل كنيد.

   پتاسيم دريافتي با فشارخون ارتباط معكوس دارد. منابع غذائي آن موز، زردآلو، انجير، گريپ فروت، هلو، آلو، سيب زميني، سير، كدو سبز، قارچ، گوجه فرنگي و ساير سبزيها.

كلسيم خطر ابتلا به پر فشاري خون را كاهش مي دهد ( شير لبنيات ، سبزيجات سبز تيره)

اگر بالاي 30 سال داريد مرتبا قندخون و فشارخون خود را كنترل كنيد.

ازمصرف سيگار خودداري كنيد.

   هر نوع ماده دخاني از تنباكو تا مواد اعتياد آور حتي به ميزان كم در ايجاد بيماري قلبي موثر است. آمارها نشان مي دهد سيگار از اسلحه هم كشنده تر است بر خلاف باور عمومي ، سيگارهاي فيلتردار چون عميق تر تنفس مي شوند خطرناك تراز سيگارهاي معمولي مي باشند نحوه سيگاركشيدن ميزان بلع دود، ميزان مصرف سيگار و ميزان جذب نيكوتين همه در افزايش شدت و ميزان بروز بيماري قلبي موثر است.

از مصرف الكل خودداري كنيد.    

به مصرف مايعات توجه كنيد. 

  در نارسايي قلبي شديد مصرف مايعات را محدود كنيد.

اگر از قرصها ادرار آور استفاده مي كنيد لازم است غذاهاي غني از پتاسيم و منيزيوم مصرف كنيد.

فعاليت بدني و ورزش

   فعاليت بدني مفيد است اما نبايد شدت آن زياد باشد و بايد متناسب با نياز فرد باشد .

   فعاليت بدني منظم حداقل 4-6 بار در هفته به مدت 30 الي 60 دقيقه است كه مي تواند به دفعات حداقل 15دقيقه اي تقسيم شود در 3 الي 6 نوبت در روز.

بهتر است 5 دقيقه اول و آخر به گرم كردن و نرمش بگذرد و ورزش  از روزي 10 دقيقه شروع و در عرض 12-8 هفته روزانه با اضافه كردن 2 دقيقه در 6 هفته اول و 3 دقيقه در 6 هفته دوم به 40 دقيقه برسانيد.

 از ورزشهاي آئروبيك يا هوارسان استفاده كنيد اين فعاليتها شامل ورزشهايي با شدت متوسط و نسبتا طولاني است (دويدن ، طناب زدن، پياده روي تند،شنا، دو آرام، دوچرخه سواري با سرعت كم)

لباس و كفش مناسب بپوشيد از لباسهاي نخي جاذب عرق استفاده كنيد در سرما از چند لايه لباس نازك استفاده كنيد.

در هواي سرد كمتر از 5 درجه و هواي گرم بيش از 30 درجه يا بلافاصله بعد از غذا خوردن از تمرين خودداري كنيد.

* اگر پياده روي جز تمرين شماست در يك مسير دايره اي باشد و به طور مداوم قدم بزنيد.

* فعاليتي مناسب است كه شما را خسته نكند.

بهتر است فعاليت ورزشي در ساعات اوليه صبح و در فضاي باز انجام شود.

* در سطح صاف پياده روي كنيد و از بالا رفتن سربالائي خودداري كنيد.

اگر خسته شديد استراحت كنيد چندبار استراحت كوتاه بهتر است از يك استراحت طولاني است.

هشدار به بيماران قلبي

   هر روز صبح بعد از ادرار و قبل از خوردن غذا خود را وزن كنيد. اگر در مدت 2 روز يك كيلو گرم يا در يك هفته 5/2 كيلوگرم اضافه وزن داشتيد با پزشك خود تماس بگيريد.

   در موارد طپش قلب همراه با سبكي سر، ورم شكم و قوزكهاي پا، بدترشدن تنگي نفس خصوصا در شب يا هنگام استراحت، افزايش دفعات درد سينه حتما با پزشك مشورت كنيد.

   در موارد درد سينه شديد به مدت 15 دقيقه يا بيشتر كه طي اين مدت به سه بار قرص زيرزباني به فاصله 5 دقيقه جواب ندهد فورا با اورژانس تماس بگيريد.

   اگر حالت تهوع و استفراغ و سوزش معده به همراه رنگ پريدگي و عرق سرد داشتيد سريعا" به پزشك مراجعه نمائيد.

تهيه و تنظيم: دکتر منيژه ابراهيمي - مسؤول واحد مبارزه با بيماری های غير واگير مركز بهداشت شهداى والفجر - 30/6/85

بازگشت به فهرست

---

 دندانپزشكي و بهداشت دهان و دندان

    پوسيدگي  دندان و بيماريهاي  لثه از  شايعترين عفونتهايي  هستند كه  در طول زندگي افراد را درگير مي كند و سلامت عمومي آنان را به مخاطره مي اندازد. ارتباط باكتريهاي دخيل در بيماريهاي دهان و دندان با بسياري از گرفتاريها نظير بيماريهاي قلبي اثبات شده است. متاسفانه در سالهاي اخير به دليل تغيير در روش زندگي و  عادات تغذيه اي  پوسيدگي  دندان و  بيماريهاي لثه  بيش  از گذشته در جوامع مشاهده مي گردد. خوشبختانه روشهاي بسيار ساده اي براي جلوگيري از اين عوارض وجود دارد. كه مهمترين آنها رعايت بهداشت دهان و دندان مي باشد. عامل اكثر پوسيدگيهاي دنداني و مشكلات لثه پلاك ميكروبي است كه بر روي سطوح دنداني مي نشيند و منشا آن پرتئين هاي بزاق است اين پرتئين ها شبكه اي را تشكيل مي دهند كه باكتريها بر روي آن مستقر شده و شروع به تكثير و فعاليت مي كنند. پاك كردن سطوح دندان از پلاك ميكروبي مهمترين نكته در جهت حفظ سلامت دندانها ولثه مي باشد. بدين منظور روشهاي مكانيكي شامل استفاده از مسواك و نخ دندان و روشهاي شيميايي مثل استفاده از دهانشويه ها قابل ذكر مي باشد.

 مسواك :

   مسواك مناسب مي بايست از نظر اندازه با دهان فرد متناسب باشد. رشته هاي نايلوني و نرم از ديگر خصوصيات مسواك خوب مي باشد مسواكهاي زير باعث سائيدگي دندانها و آسيب به لثه مي شوند. زمان تعويض مسواك هنگامي است كه رشته هاي مسواك از حالت مستقيم و صاف خارج شده باشند. سن شروع مسواك زدن براي كودك از زمان رويش اولين دندان شيري آغاز مي شود. البته در اين هنگام مي توان بجاي مسواك از يك تكه پارچه و يا گاز تميز مرطوب يا مسواكهاي انگشتي جهت تميز كردن دندانها استفاده كرد. در سن 5/2 سالگي كه تقريباً تمام دندانهاي شيري رويش يافته اند استفاده از مسواك الزامي است.     مسواك زدن كودكان در اين سنين مي‌بايست با نظارت و يا توسط والدين صورت گيرد. مسواك كودكان بهتر است داراي سر كوچك دسته ضخيم و موهاي نرم داراي انتها مي گردد باشد. مدت زمان براي مسواك زدن حداقل دو دقيقه مي باشد كه كليه سطوح دنداني مي بايست در اين مدت تميز شوند. بهتر است مسواك زدن در افراد عادي دست كم دو بار در روز بعد از صبحانه و قبل از خواب انجام گردد.

 

 خمير دندان :

   خمير دندان حاوي مواد شوينده، مواد خوشبو كننده و طعم دهنده، مقدار كمي مواد ساينده، مواد مرطوب كننده و فلورايد مي باشد. در برخي از خمير دندانها از مواد ضد باكتري هم استفاده شده است. ميزان مطلوب استفاده از خمير دندان به اندازه يك نخود است و مقدار زياد آن باعث كف كردن بيش از حد و كاهش كارايي و مدت زمان مسواك زدن مي گردد. بهتر است نوع خمير دندان بطور متناوب عوض شود تا از ايجاد مقاومت باكتريايي جلوگيري گردد.

 

نخ دندان :

   مسواك، حتي اگر از بهترين انواع هم باشد توانايي برداشت پلاك ميكروبي از نواحي بين دنداني را ندارد. اين نواحي مستعد بروز پوسيدگي و يا آغاز بيماري لثه مي باشند. اين مساله استفاده از نخ دندان را الزامي مي نمايد. نخ دندان انواع مختلفي دارد كه وظيفه مهم تميز كردن نواحي بين دنداني را به عهده دارد. استفاده از نخ دندان براي همه افراد اعم از اطفال و بزرگسالان ضروري مي باشد. كه اين وظيفه در مورد كودكان بر عهده والدين آنها است.

 

 دهانشويه :

   استفاده از دهانشويه بعنوان يكي از روشهاي تكميلي در برداشت پلاك ميكروبي از سطوح دندان محسوب مي شود دهانشويه ها داراي تركيبات متنوعي هستند كه وظيفه خود را از طريق سست كردن پلاك ميكروبي و از بين بردن ميكروبها به انجام مي رسانند. البته استفاده از دهانشويه و نوع آن بايد، با تجويز دندانپزشك باشد.

 

مراجعه منظم به دندانپزشك :

   اولين سن مراجعه به دندانپزشك در همان ابتداي تولد است. مراجعه زود هنگام مي تواند نقش مهمي در جلوگيري از بروز مشكلات در دندانهاي شيري و لثه ايفا كند. در بزرگسالان هر 6 ماه يكبار مي بايست دهان و دندانها توسط دندانپزشك معاينه شوند و گاهي تهيه راديوگرافي هاي تشخيصي نيز انجام گردد.

 

چند نكته مفيد :

   - يكي از مشكلات عمده اي كه دندانهاي شيري را درگير مي كند، پوسيدگي شديد دندانهاي جلو يا سندرم  شيشه شير  است و  اين مسئله در كودكاني كه به شير خوردن هنگام خواب عادت دارند، ديده مي شود. اكثر افراد آنرا به غلط به قطره آهن نسبت مي دهند. براي جلوگيري از اين عارضه مي بايست بعد از شير خوردن طفل به او آب بدهيم و دندانها را با يك تكه گاز مرطوب تميز كنيم.

   - دندانهاي شيري بعنوان الگويي جهت رشد و رويش دندانهاي دائمي عمل مي كنند و از دست رفتن زود هنگام آنها باعث بروز ناهنجاري در ترتيب دندانهاي دائمي مي گردد علاوه بر آن تغذيه، رشد جسمي و رواني و تكلم كودك منوط به داشتن دندانهاي شيري سالم و زيبا مي باشد.

   - اولين دندان دائمي كه در دهان كودك رويش مي يابد دندان شماره 6 است كه در سن 6 سالگي، پشت آخرين دندان شيري  در هر نيم فك رويش مي يابد. لازم به ذكر است رويش اين دندان با افتادن دندان شيري همراه نمي باشد و به همين دليل اين دندان مهم مورد غفلت والدين قرار مي گيرد و در بسياري از موارد از دست مي‌رود. لذا اهميت مراجعه مداوم به دندانپزشك را باز هم متذكر مي شويم.

   - عادات غلط نظير مكيدن انگشت و پستانك بخصوص اگر تا سنين پيش از دبستان ادامه يابد باعث ايجاد مشكلات حاد اسكلتي در كودك مي شود. ترك اين عادات و مراجعه به دندانپزشك جهت رفع اين مشكلات در مراحل اوليه در همان سنين كودكي توصيه مي گردد.

   - بسياري از مشكلات ارتودنسي در كودكان با انجام روشهاي بسيار ساده قابل درمان است كه در صورت عدم توجه، درمان آنها در بزرگسالي بسيار پيچيده و پر هزينه خواهد بود. لذا توصيه مي شود كودك در سنين 7 سالگي توسط دندانپزشك و يا متخصص ارتودنسي از نظر وجود مشكلات و ناهنجاريهاي دنداني و اسكلتي معاينه گردد.

تهيه و تنظيم: دکتر علي امامي - مركز بهداشت شهرستان شيراز (شهداى والفجر) - 4/6/85

بازگشت به فهرست

---

شير مادر بهترين غذا براى كودك‏

   در دوران باردارى نيازهاى تغذيه‏اى جنين از طريق جريان خون جفتى كه بين مادر و جنين برقرار است تأمين مى ‏شود. پس از تولد، به دليل قطع اين جريان خونى، نيازهاى تغذيه‏اى نوزاد براساس وزن زمان تولد، سن جنينى و ميزان رشد و عوامل محيطى بايد تأمين گردد.

   نوزادانى كه به موقع متولد شده ‏اند در چند روز اول مقدارى از وزن خود را از دست مى ‏دهند اين پديده طبيعى است و به دليل تعريق و تبخير از سطح بدن و دفع مدفوع اوليه اتفاق مى ‏افتد. اين كاهش وزن از روز سوم متوقف مى ‏شود و وزن نوزاد مجدداً شروع به افزايش مى ‏نمايد.

   اگر نوزاد به محض تولد در كنار مادر قرار بگيرد. تماس ادامه‏ دار بين مادر و نوزاد ايجاد مى ‏شود. در اين زمان اگر تغذيه اوليه با شير مادر انجام گيرد تحكيم بخش رابطه عاطفى و تداوم بخش تغذيه موفق با شير مادر خواهد بود. نوزادان از بدو تولد به طور طبيعى مى‏توانند با قدرت شيرمادر را بخورنند. در ابتدا شير خوردن نوزاد برنامه منظمى ندارد ولى به تدريج حالت منظم به خوود مى ‏گيرد.

   اگر مادر هر زمان و هر مقدار كه شيرخوار مى ‏خواهد به او شير بدهد شيردهى موفق‏ترى خواهد داشت. با مكيدن مكرر پستان توسط شيرخوار تولد شير افزايش مى ‏يابد. اگر شيرخوار هر زمان كه نياز دارد نتواند از شير مادر تغذيه كند، مصرف كمتر از توليد مى ‏شود و احساس پرشدن در پستان‏ها و به تدريج تورم و قرمزى به وجود آمده و در نتيجه تشرح شيركم مى ‏شود.

   شير مادر تمامى مواد غذايى مورد نياز كودك را دارد و كودك را از ابتلا به بيمارى ‏هاى عفونى و گوارشى محافظت مى ‏كند.

   آهن موجود در شيرمادر، نياز  آهن  كودك را  تا زمانى كه وزن كودك دو برابر وزن زمان تولد شود برآورده مى ‏كند. همچنين هوش و قدرت بينايى كودكانى كه با شير مادر تغذيه مى ‏شوند بيشتر از ساير كودكان است.

   همچنين تأمين، حفظ و ارتقاى سلامت انسان‏ها مستلزم اقدامات گسترده‏اى است كه بدون ترديد آموزش بهداشت و ارتقاى آگاهى عمومى در اين زمينه تسهيل كننده و در حقيقت لازمه مشاركت عامه مردم و نيل به هر موفقيتى در زمينه سلامت جامعه است.

   در كشورهاى در حال توسعه مسأله سوء تغذيه در به كام مرگ كشيدن بيش از پنجاه درصد از كودكان زير پنج ‏سال نقش تعيين كننده دارد.

   تغذيه با شير مادر يكى از استراتژى ‏هاى بسيار مهم براى رشد و بقاء كودكان به شمار آمده و شايد هيچ عاملى به اندازه تغذيه با شير مادر در كاهش مرگ و مير كودكان مؤثر نباشد.

   چرا كه شير مادر حاوى انواع و اقسام عناصر ضدعفونى اختصاصى و غير اختصاصى است كه براى شيرخواران در مقابل بسيارى از بيمارى ‏هاى عفونى نقش حفاظتى ايفا مى ‏كند. مهمترين و ارزنده ‏ترين اثر حفاظتى در مقابل دو قاتل عمده شيرخواران و كودكان يعنى بيمارى ‏هاى اسهالى و عفونت‏هاى حاد دستگاه تنفسى است زيرا اين بيمارى ‏ها، توسط برنامه ايمن‏سازى همگانى پيشگيرى نمى ‏شود.

   تغذيه انحصارى با شير مادر امكان ابتلاء به عفونت‏هاى حاد تنفسى را تا 5 برابر و احتمال مرگ ناشى از اين بيمارى ‏ها را تا 4 برابر كمتر مى ‏كند.

   احتمال مرگ و مير ناشى از عفونت‏هاى گوارشى و بيمارى‏ هاى اسهالى در بين شيرخواران زير 6ماه كه منحصراً با شيرمادر تغذيه مى ‏شوند تا 25 برابر كمتر از آن دسته از شيرخواران است كه از شير مصنوعى استفاده مى ‏كنند.

   شير مادر مناسب‏ترين غذا براى كودك بوده و نيازهاى غذاى شيرخواران را به تنهايى تا پايان 6 ماهگى تأمين مى ‏نمايد. با شروع استفاده از غذاى كمكى در پايان 4 تا 6 ماهگى بايد نهايت دقت به عمل آيد كه غذاها از مناسب‏ترين كيفيت و كميت برخوردار باشند. از طرفى چون تا پايان سال اول عمر شير مادر غذاى اصلى شيرخوار به حساب مى ‏آيد تا يك سالگى بايد ابتدا او را با شيرمادر تغذيه كرد و در پايان شيردادن به او غذا داد.

   در مجموع به دليل محاسن و مزاياى عديده تغذيه با شير مادر و نقش گسترده‏ آن در بهبود رشد و اعتلاى تكامل كودكان و افزايش ضريب هوشى اطفال و قدرت فراگيرى آنان، بر همگان واجب است در اشاعه فرهنگ ترويج تغذيه با شير مادر مشاركت فعال داشته باشند.

تهيه و تنظيم: فرزانه اميرحشمتى- كارشناس برنامه كودكان - مركز بهداشت شهرستان شيراز (شهداى والفجر) - 12/5/85

بازگشت به فهرست

   براي بي خوابي چه بايد كرد؟

   انواع بي خوابي، علل و درمان

.

   نمي توانيد به خواب رويد؟ نمي توانيد خواب بمانيد؟ خيلي زود از خواب بيدار مي شويد؟ احساس رضايت و شادابي در صبح نداريد؟ در طول روز عملكردتان خوب نيست؟ شما ممكن است بي خوابي داشته باشيد.

حدود 3/1 مردم دچار نشانه هاي بي خوابي هستند اين نشانه ها عبارتند از:‌

   عفونت هليكو باكترپيلوري و استفاده از داروهاي ضد التهاب غير استروئيدي كه شامل آسپرين و انواع دوزها و فورمولاسيون هاي آن است، عامل خطرزاي مهمي در ايجاد موارد ساده و پيچيده زخم اثني عشر در بسياري از مردم مي باشد.  

   بنابر اطلاعات بدست آمده از تحقيقات مختلف، بيماراني كه از انواع داروهاي ضد التهاب غيراستروئيدي استفاده مي كنند از نظر عفونت هليكو باكتر مي بايست مورد ارزيابي قرار گيرند. اگر نتيجه اين آزمايشات مثبت بود بايد در اين بيماران قبل از استفاده از داروهاي مذكور اقدام به از بين بردن و ريشه كن كردن اين عفونت خطرزا كرد.

   مادامي كه در بيمـــاران عـــــــــوارض اين عفونت ديده مي شود بايد يك دوره درمان طولاني با PPI (proton pump inhibitor )صورت گيرد. اما بايد توجه داشت كه اين روش درمان تنها بايد جهت بيماراني صورت گيرد كه بطور دائم از داروهاي ضد التهاب غير استروئيدي استفاده مي كنند و داراي عوارض زخم شديد و خطرناك هستند و اين بدين معني است كه روش درمان با PPI براي بيماراني كه عوارضي بصورت زخم ندارند و يا احتمال ايجاد عارضه در آنها در سطح بسيار پاييني است توصيه نمي شود. 

مترجم : خانم گوهر اسكندري (امور دارويي ) مركز بهداشت شهداي والفجر شهرستان شيراز    24/3/85

بازگشت به فهرست

---

پماد متيل ساليسيلات

   متيل ساليسيلات محصول طبيعي انواع زيادي از گياهان از جمله گياهان برگ سوزني است. متيل ساليسيلات ممكن است اثر سمي داشته باشد مخصوصاً اگر خورده شود. خيلي از گياهان مقدار كمي متيل ساليسيلات توليد مي كنند.

   علائم مسموميت اين دارو عبارتند از: پريشان حالي، گيجي، سردرد شديد يا مداوم، نفس نفس زدن تند، تداوم زنگ زدن يا وزوز در گوشها و توهم.

 توليد تجاري:

   متيل ساليسيلات يك مايع بي رنگ حلال در آب است كه به صورت مصنوعي توليد مي شود. از نظر ساختاري, متيل ساليسيلات، متيل اسيدساليسيك اسيد است پس با تركيب متانول و ساليسيك اسيد قابل توليد است. متيل ساليسيلات تجاري به روش مصنوعي بدست مي آيد. 

مصرف در بارداري و شيردهي:

   مصرف اين دارو در دوران بارداري و شيردهي در سطح وسيعي از پوست بدن غيرمجاز است مگر در موارد اضطراري و به تشخيص پزشك متخصص.

   متيل ساليسيلات نمي بايست در سطح بزرگي از بدن و به مدت طولاني به خصوص در كودكان و افراد سالخورده تجويز شود.

   گروهي  از داروهاي مسكن از  سالسيليك  اسيد كه همان  ماده  مؤثره  ساليسيلات  است، ساخته مي شوند.

   يكي از شناخته شده ترين آنها آسپرين است كه معمولاً به صورت مصنوعي ساخته مي شود. ساليسيلات ها به خصوص آسپرين براي كاهش تب و تورم و درد قاعدگي و دردهاي عصبي و ماهيچه اي و مفاصل به كار مي روند.

مترجم: زهرا روشن – امور دارويي مركز بهداشت شهرستان شيراز (شهداي والفجر)    23/3/85

منبع: http:www.nim.ningor/medlinep/us/ency/article/002583:htm

بازگشت به فهرست

---

بيوتين يا ويتامين H

   ويتامين H يا بيوتين در رشد طبيعي سلول و سلامت عمومي نقش اساسي ايفا مي كند. بيوتين با نامهاي ويتامين H يا ويتامين B7 شناخته مي شود و در واقع يك ويتامين B.complex محلول در آب است. بيوتين در تسهيل واكنشهاي متابوليك ساخت اسيدهاي چرب مؤثر است و در متابوليسم چربي و آمينواسيدها نقش اساسي دارد. همچنين در چرخه آزاد شدن انرژي از غذا و نيز نقش دارد. بيوتين در انتقال دي اكسيد كربن در بدن نيز نقش مهمي ايفا مي کند. همچنين باعث نگهداري سطح قند خون در يك مقدار ثابت مي شود.

   با توجه به اينكه باكتري هاي  موجود  در  روده انسان به مقدار  كافي  بيوتين لازم  براي  بدن را  توليد مي كنند، بيشتر افراد احتياجي به دريافت ويتامين H اضافي ندارند.

   عملکرد اين ويتامين در بدن:

-         براي آزاد شدن انرژي غذا لازم است؛

-         اثر كمبود روي را كم مي كند؛

-         در متابوليسم پروتئين نقش دارد؛

-         در شكل دادن اسيدهاي چرب مؤثر است؛

-         درد عضلاني و افسردگي را برطرف مي كند.

   منابع تامين كننده اين ويتامين كدامند؟

   منابع غني از ويتامين H در زرده تخم مرغ، ماهي، دانه هاي گياهي و حبوبات وجود دارد. همچنين در بادام، موز، برنج قهوه اي، كره، پنير، مرغ، جگر، شير، قارچ، گوشت و لوبياسبز يافت مي شود.

   كاربرد بيوتين:

   اين ويتامين در کاهش ريزش مو، برطرف شدن پوسته پوسته شدن پوست و همچنين در افرادي كه داراي ديابت نوع دوم دارند، مؤثر است.

اشكال دارويي بيوتين:

   اين ويتامين به صورت قرص و شربت موجود است شكل مايع (Liquid) آن بهترين صورت موجود براي جذب سريع است.

 دوز دريافت روزانه توصيه شده:

براي مردان:  30meg

براي زنان: 30meg

بارداري: 30meg

شيردهي: 35meg

  طرز نگهداري:

   گرما يا رطوبت ممكن است ويتامين را فاسد كند. نگهداري در محل خشك و خنك توصيه مي شود.

نشانه هاي كمبود اين ويتامين:

   نشانه هاي كمبود اين ويتامين به ندرت ديده مي شود. با اين وجود در صورت ايجاد كمبود اين ويتامين نشانه ها مي تواند بصورت ريزش مو، التهاب پوست، خشكي پوست، كم خوني، درد عضلاني، كاهش اشتها، افسردگي، توهم و كاهش ايمني باشد.

 توجه:

-         مصرف طولاني مدت آنتي بيوتيكها ممكن است كمبود شديد بيوتين را ايجاد كند.

-         مصرف محصولات الكلي و دخانيات، سطح جذب بيوتين را كاهش مي دهد.

 

ترجمه: زهرا روشن – امور دارويي مركز بهداشت شهرستان شيراز (شهداي والفجر)    23/3/85

 منبع:  The vitamins & Nutrition center DTC Health Inc

بازگشت به فهرست

---

عوارض درمان با دگزامتازون به عنوان يك داروي ضدتهوع در بيماران سرطاني 

   تاثير داروهاي ضد تهوع در تخفيف درد بيماران سرطاني زماني كه شيمي درماني براي آنها قابل تحمل نيست، بسيار ارزشمند است.

   در بيماران مبتلا به سرطان بيضه، آنهايي كه با شيمي درماني درمان شده اند، و در رژيم دارويي آنها، دگزامتازون بعنوان يك ضد تهوع استفاده شده است مرگ بافتهاي استخواني در دو سر استخوان ران (فمور) در 17 و 22 و 55 ماه بعد از شيمي درماني ديده شده است. رگ بافتهاي استخواني يكي از جدي ترين عوارض درمان با دگزامتازون به عنوان يك داروي ضد تهوع است. به همين دليل بهتر است اين بيماران به خاطر عوارض جدي اين دارو از تركيبات رايج آن استفاده كنند. بيماراني كه از دگزامتازون به عنوان يك داروي ضد تهوع استفاده مي كنند بايد از خطرات آن در ارتباط با مرگ نسوج استخواني آگاه باشند.

   به جاي استفاده از اين دارو مي توان از دوزهاي دارويي سيس پلاتين (cisplatin ) بر روي آنتاگونيست گيرنده سروتونين استفاده كرد. 

   يك نظريه در مورد اضافه كردن كورتيكو استروئيد به آنتاگونيست گيرنده سروتونين وجود دارد و آن  استفاده از دوز پاييني از سيس پلاتين (Cisplatin 20mg/m2)  براي مـــدت 5 روز است كه  به نظر مي آيد صحيح باشد و بتواند مثمر ثمر واقع شود.

مترجم : خانم گوهر اسكندري (امور دارويي ) مركز بهداشت شهداي والفجر شهرستان شيراز    23/3/85

بازگشت به فهرست

---

افسردگي ناشي از داروهاي ضدبارداري – الكل و پراپرانولول

   از آن جايي كه داروها اثرات فارماكولوژيكي و مكانيسم هاي اختصاصي دارند،  سندرم هاي افسردگي كه بر اثر داروهاي خاصي ايجاد مي شوند ممكن است علائم كلينيكي خاصي را از خود نشان دهند.

   اين مقاله تلاش مي كند خلاصه اي از اطلاعات در مورد علائم باليني افسردگي ناشي از داروها را نشان دهد  افسردگي مرتبط با داروهاي ضد بارداري خوراكي به طور واضح با دوره افسردگي ماژور متفاوت است.

   داروهاي ضد بارداري خوراكي ممكن است از طريق تحريك تريپتوفان، اكسيداز كبدي كه فرد را به سمت كمبود ويتامين B6 پيش مي برد، موجب افسردگي شوند.

   شايعترين دليل براي قطع و يا عدم مصرف داروهاي ضدبارداري خوراكي، افسردگي است. گزارشات نشان مي دهد كه 1000/70 زنان در طول سال اول مصرف اين دارو ها به افسردگي دچار مي شوند. اين افسردگي با دوز پايين دارو نيز ارتباط داده مي شود.

   مصرف الكل اغلب با افسردگي ارتباط داده مي شود اما گستردگي و وسعت افسردگي ناشي از الكل ناشناخته است . علائم گذرا هستند و در طول نوشيدن الكل چندين بار ظاهر مي شوند.

   در بررسي دوره هاي افسردگي 14 گزارش نشان داده شده است كه افسردگي ماژور و افكارخودكشي يا تلاش براي  خودكشي درست بعــــد از شروع پراپرانولول  آغاز مي شود و زماني كه دارو قطع شد از بين مي رود. اين علائم ممكن است بهترين اساس قضاوت كلينيكي باشد.

مترجم : خانم گوهر اسكندري (امور دارويي ) مركز بهداشت شهداي والفجر شهرستان شيراز    23/3/85

برگرفته از : PMID : 1350503(PubMed - indexed for MEDLINE) - نويسندگان : patten SB  and   Lamarre CJ

بازگشت به فهرست

---

مطالعات بر روي حافظه انسان بعد از تزريق 

ديازپام با دو تركيب  Scopolamin و  Physostigmin

   به 70 نفر داوطلب  ابتدا ديازپام و اسكوپلامين  با پلاسبو تزريق شد. 70 دقيقه بعد در همين بيماران  يك تزريق ديگر با فيسوستيگمين و اسكوپلامين  با پلاسبو صورت گرفت. سپس  افراد در گروههاي 5 نفره با روش دو تركيبي در معرض درمان قرار گرفتند.

   قبل از درمان براي اين افراد يك سري ليست كامل از كلمات را خواندند سپس از آنها خواسته شد كه بلافاصله تكرار كنند. بدنبال اولين تزريق، تكرار و بازگويي كلمات با تاخير صورت گرفت بعد داروي دوم تزريق شد و دو سري ديگــر از ليست كلمات خوانده شد و مانند قبل، افراد مورد آزمايش قرار گرفتند.

   معلوم شد كه ديازپام و اسكوپلامين در بازگويي كلماتي كه قبل از تزريق دارو خوانده شده بود، تاثيري نداشت در صورتي كه هر دو دارو در يادگيري و اكتساب اطلاعات جديد اختلال ايجاد كرده بودند.

   اين تحقيق به طور قوي نشان مي دهد كه:

   اسكوپلامين به طور مركزي از طريق مكانيسم آنتي كوليرژيك عمل مي كند. در صورتي كه ديازپام ممكن است از طريق سيستمي متفاوت با آن عمل كند.

مترجم : خانم گوهر اسكندري  (امور دارويي ) مركز بهداشت شهداي والفجر شهرستان شيراز   23/3/85

نويسندگان: SP Ghoneim  MM ; Mewaldt - برگرفته از:  PMID : 403551(PubMed - indexed for MEDLINE)

بازگشت به فهرست

---

 عفونت تريكوموناس (بيماري منتقله از راه جنسي)

 1-عفونت تريكوموناس چيست؟

   تريكو موناس واژيناليس يك انگل ميكروسكوپي است كه عالم گير مي باشد. عفونت تريكوموناس، تريكوموناس، تريكونيازيس خوانده مي شود. تريكومونيازيس يكي از شايعترين بيماريهاي منتقله از راه جنسي است. درشمال آمريكا، تقريباٌ سالانه بيش از هشت ميليون مورد جديد گزارش مي شود.

2-تريكو مونياز يس چگونه منتقل مي شود ؟

   تركيومونيازيس از طريق ارتباط جنسي منتقل مي شود، عفونت در زنان با چند شريك جنسي شايعتر است.

   اعتقاد عامه بر اين است كه عفونت از راه توالت فرنگي منتقل مي شود، كه اين محتمل نيست زيرا انگل به مدت طولاني در محيط يا روي اشياء زنده نمي ماند.

3-علائم ونشانه ها عفونت چيست ؟

زنان:علائم ونشانه ها د رمبتلا يان به اين عفونت از بي علامتي تاعلائم شديد متغير است. علائم خاص شامل ترشحات واژينال بد بو يا كف آلود سبز رنگ، خارش يا قرمزي واژن است.

ديگر علائم: درد در موقع مقاربت، درد اندك در پايين شكم و فوريت در ادرار كردن.

مردان: بيشتر مردان با اين عفونت علائمي ندارند، اما درصورت وجود علائم، شايعترين آن ترشح پيشابراه، فوريت در ادرار كردن و سوزش ادرار است.

4-چه مدت بعد از ابتلا به عفونت علائم ظاهر مي شود؟

   دوره كمون به طور طبيعي 4 تا 28 روز است. شروع علائم به صورت خارش و ترشحات ولو يا واژن كه اغلب به طور ناگهاني است و در طول يا بعد از قاعدگي شروع مي شود كه اين درنتيجه افزايش اسيديته واژن مي باشد.

 5- اگر من تريكو مونياز يس داشته باشم بايد چه كنم؟

   شما بايد مراقب بهداشتي خود را ببينيد او شما را براي وجود عفونت مورد آزمايش قرار مي دهد.

 6-چگونه عفونت را مي توان تشخيص داد؟

زنان: مراقب بهداشتي  شما  يك  معاينه  لگني  جهت  جمع كردن  نمونه هاي واژن براي آزمايش انجام مي دهد رايجترين را ه تشخيص ديدن انگل زير ميكروسكوپ است. كشت انگل بهترين راه تشخيص است 3 تا 7 روز بعد نتيجه مشخص مي شود.

مردان: تشخيص يا جمع آوري نمونه از پيشابراه انجام مي گيرد.

   دقت اين تست تشخيصي 100% نيست. ممكن است مراقب بهداشتيتان جهت تشخيص قطعي، آزمايش ديگري را توصيه نمايد.

 7-من حامله هستم و مبتلا به تريكومونيازيس مي باشم آيا احتمال دارد كودك من به اين عفونت مبتلا شود؟

   بله اما اين مورد نادر است بچه هاي متولد شده از مادران عفوني ممكن است در طي زايمان در تماس با اين عفونت باشند ممكن است شيرخواران دچار تب شوند ممكن است دختران دچار ترشحات واژينال شوند اگر در بچه ها عفونت تشخيص داده شود بايد درمان شوند.

   درصورت ابتلا به تريكومونيازيس در طي بارداري به مراقب بهداشتي خود جهت درمان مراجعه كنيد.

 8-چگونه يك كودك به تريكومونيازيس مبتلا مي شود؟

شير خواران: اگر يك شير خوار به اين عفونت مبتلا باشد، ممكن است كه مادر در زمان زايمان مبتلا بوده و به كودك خود منتقل كند، بنا براين بايد مادر در خصوص اين عفونت بررسي شود.

كودكان: چون تريكومونيازيس يك بيماري STD است عفونت در كودك اشاره به سوء استفاده جنسي دارد اگر به سوء استفاده جنسي مشكوك هستيد كودك را از نظر ساير بيماري هاي STD  نيز بررسي كنيد.

نوجوانان: چون تريكومونيازيس يك بيماري STD است عفونت دريك نوجوان به فعاليت جنسي يا سوء استفاده جنسي اشاره مي كند توصيه مي شود نوجوان را از نظر ساير بيماري هاي STD بررسي كنيد.

9-آيا اين عفونت درمان دارد؟

   بله، پزشكتان براي بيمار و تمامي شركاء جنسيش يك آنتي بيوتيك تجويز مي نمايد اگر تمام شركاء جنسي كنوني درمان نشوند احتمال عود عفونت وجود دارد.

شير خواران و كودكاني كه عفونت دارند نيز بايد درمان شوند .

درصورت شكست دردرمان آيا توصيه ديگري وجوددارد؟

بله شما ممكن است با داروهاي مشابه به مدت طولاني و با دوز بيشتر درمان شويد ممكن است. پزشكتان بيشتراز يك دارو براي شما تجويز نمايد كليه شركاء جنسي در همان زمان بايد درمان شوند .

استفاده از كاندوم لاتكس يا اجتناب از مقاربت جنسي جهت جلو گيري از عود عفونت درطول درمان توصيه مي شود سر انجام به شما توصيه مي شود با يك مراقب بهداشتي در مركز كنترل بيماري ها CDC جهت دريافت توصيه هاي درماني و تست براي نمونه هاي مقاوم در تماس باشيد.

 10-آيا اين عفونت قابل پيشگيري است ؟

   بلي به اين رهنمودها توجه كنيد:

اجتناب از مقاربت جنسي يا استفاده صحيح از كاندوم (در هر موقع كه تماس جنسي با هر شريك جنسي داريد)؛

   محدود كردن شركاء جنسي (داشتن شركا ء جنسي متعدد بزرگترين عامل موثر در ابتلا هر شخص به اين عفونت يا ساير بيماري هاي STD مي باشد)؛

   اگر شما به اين عفونت مبتلا هستيد شركا ء جنسيتان بايد درمان شود (اين جهت پيشگيري از ايجاد عفونت مجدد است).

 11-من يك بار به اين عفونت مبتلا شده ام آيا من در برابر اين عفونت مصون شده ام؟

   خير، امكان ابتلا شما به اين عفونت وجود دارد.

  ترجمه: افسانه طهمورثي (كارشناس مامايي – مركز بهداشت شهدای انقلاب)    30/2/85

بازگشت به فهرست

---

پخت به روش مايكروويو يا مايكروفر

   در روشهاي پخت متداول مانند حرارت خشك (تنوري كردن، كباب كردن) حرارت مرطوب (جوشاندن، با بخار پختن، پختن تحت فشار و آرام پختن) و روش پخت يا  چربي و روغن (سرخ كردن در روغن و تفت دادن در روغن) همگي حرارت از منبع حرارتي خارجي به ماده غذايي داده شده و ماده غذايي گرم مي شود. اما در  پخت  با  مايكروويو  حرارت در داخل ماده  غذايي  توليد مي گردد. با اين روش زمان پخت بسيار كوتاه مي گردد.

مايكروويو چيست؟

   مايكروويو، امواج راديويي با طول موج كوتاه هستندكه مثل پرتوهاي قابل رويت نور بخشي از طيف الكترومغناطيسي را تشكيل مي دهند. امواج كوتاه بيشتر براي برنامه هاي تلويزيوني، رادار و تلفن همراه بكار مي رود. در صنعت براي فرآوري مواد و در آشپزخانه براي پختن غذا از آن استفاده مي شود. اين امواج در برخورد با يك ماده ممكن است منعكس، منتشر يا جذب شوند. مواد فلزي اين امواج را كاملاً منعكس مي كنند. مواد غيرفلزي مثل شيشه و پلاستيك امواج را از خود عبور مي دهند و موادي كه داراي آب هستند مانند  غذاها انرژي اين امواج را جذب مي كنند.

مكانيسم كار:

   در اين دستگاه يك وسيله الكترونيكي بنام گلنترون براي توليد امواج مايكروويو بكار رفته،  امواج توليد شده وارد فضاي بسته اجاق فلزي، شده از ديواره ها منعكس و توسط غذا يا مايع داخل آن جذب شود. امواج در غذا نفوذ كرده، مولكولهاي آب داخل آنرا 10x2450بار و يا 10x950 بار در ثانيه تكان داده و جابجا مي كند با ايجاد سايش مولكولي توليد گرما كرده، به طوري كه مدت پخت در مايكروويو معمولاً بسيار كوتاه و خيلي كوتاهتر از اجاقهاي معمولي است. ميزان گرما بستگي به رطوبت، شكل و حجم دارد. به دليل وجود گرماي غيريكنواخت در برخي غذاها ممكن است سطح غذا گرم شود اما دماي مركزي آن نزديك به جوش باشد يا در بعضي غذاها ممكن است نقاطي كاملاً پخته و نقاطي نپخته باقي بماند.

   دستگاههاي جديد مايكروويو داراي سيني گردان هستند تا اينكه اشعه بطور يكنواخت به تمام سطح ماده غذايي برسد. امواج مايكروويو به عمق 3 تا 5 سانتي متري غذا (بر حسب تركيب ماده غذايي) نفوذ مي كند. بنابراين، هنگامي كه قطعات كوچك ماده غذايي در معرض امواج مايكروويو قرار مي گيرند، تابش كاملاً در آن نفوذ مي كند و حرارت در تمام ماده غذايي توليد مي گردد و منجر به پخت سريع مي گردد. قطعات بزرگتر ماده غذايي آهسته تر مي پزند پس قطعات را نسبتاً كوچكتر انتخاب كنيد تا پخت يكنواخت داشته باشيد. اگر آب در ماده غذايي يكسان پخش شده باشد، بهتر و سريعتر پخته مي شود.

سلامت مواد غذايي:

   با هر روشي كه پخت مواد غذايي را انجام دهيم، قسمتي از مواد مغذي غذا از جمله ويتامين ها از دست مي رود روش پخت مايكروويو نيز مانند ساير روشها مي باشد فقط زمان پخت كوتاهتر است وقتي قسمتهاي غذا ضخيم باشد، انرژي مايكروويو به بخشهاي ضخيم تر غذا نفوذ نمي كند و باعث گرم شدن غيريكنواخت  غذا مي شود. بدين ترتيب در بخش هايي از غذا كه به ميزان كافي حرارت نديده اند، ميكروارگانيسم ها كشته نمي شوند و براي سلامتي مي تواند مضر باشد.

ظروف مورد مصرف:

   مهمترين ظروف مورد استفاده در مايكروويو عبارتند از: ظروف شيشه اي، چيني، سراميك و ظروف پلاستيكي مقاوم به حرارت. از ظروف فلزي در مايكروويو نبايد استفاده كرد.

   به دليل اينكه ظروف فلزي اشعه را منعكس كرده و از انتقال امواج به مواد غذايي جلوگيري مي كند، همچنين شكل و فرم ظروف در فرآيند مايكروويو مؤثر است براي افزايش در پخت مواد غذايي از ظروف بيضي يا دايره اي شكل و مسطح و كم ارتفاع استفاده مي شود.

گرايش به پخت با مايكروفر:

   امروزه گرايش به دستگاههاي جديد مايكروويو كه بسيار شيك و مدرن، همراه با عملكردي عالي و چندكاره مي باشند بسيار زياد شده است به طوري كه نياز به اين دستگاه مشابه نياز به يخچال در آشپزخانه مي باشد. 85% خانواده هاي اروپايي ها  براي گرم كردن مواد غذايي يا طبخ كامل غذا  از آن مايكروفر استفاده مي كنند.

   با توسعه تكنولوژي مايكروويو، استفاده از ماكروفر در كشور ما نيز هر روز بيشتر شده و تعداد زيادي از خانواده هاي ايراني از آن استفاده مي كنند.

ايمني در برابر مايكروويو – طريقه استفاده از آن:

   طراحي اجاق هاي مايكروويو به گونه اي است كه امواج در اجاق محبوس شده و تنها زماني ساطع مي شوند كه اجاق روشن و درب آن بسته باشد. همه مايكروفرها حداقل دو كليد قفل داخلي دارند كه به محض باز شدن درب دستگاه، توليد امواج را متوقف مي كند. البته در حين روشن بودن ممكن است مقداري از امواج از اطراف درب نشت كند و معمولاً ميزان نشتي كمتر از حد استاندارد نشانه ايمني است.

   امواج كوتاه مي تواند از اطراف اجاق هاي آسيب ديده و كثيف يا تعمير شده به بيرون نفوذ كند. بنابراين، مهم است كه اجاق در شرايط خوبي نگهداري شود. مصرف كنندگان بايد مراقب باشند كه درب  كاملاً  بسته باشد  بخشهاي  ايمني  كه  در  زمان باز بودن درب از توليد امواج كوتاه جلوگيري مي كنند، كار خود را به خوبي انجام مي دهند. لولاي درب بايد در وضع مناسبي باشد، درب بايد كاملاً بسته شودو  سطح داخل اجاق نبايد خراب باشد. همچنين خوردگي و زنگ زدگي روي درب يا لولا يا سطح داخلي اجاق مشاهده نشود.

انرژي مايكروويو و سلامتي:

   انرژي مايكروويو مي تواند توسط بدن جذب شده و در بافتهايي كه در معرض اشعه قرار دادند، توليد گرما كند. اعضايي مانند: چشم و بيضه ها حساسترين نقاط بدن نسبت به اشعه مايكروويو هستند.

دلايل جذابيت اجاق مايكروويو خانگي:

1- سرعت حرارت دهي بسيار بالا – زمان پخت بسيار كوتاه؛

2- تنها غذا گرم شده و محيط اجاق و آشپزخانه گرم نمي شود؛

3- در زمان پذيرايي سريع از ميهمانان كاركرد عالي دارد؛

4- حفظ خصوصيت رنگ، طعم مطلوب در سبزيها به علت زمان كوتاه حرارت دهي؛

5- كاهش خطرمسموميت هاي غذايي به دليل اينكه از گرم نگه داشتن غذا به مدت طولاني پرهيز مي شود؛

6- چند منظوره بودن اجاق مايكروويو خانگي (طبخ غذا، ذوب كردن يخ مواد غذايي منجمد و گرم كردن مواد غذايي)؛

7- جابجا كردن آسان ظروف طبخ غذا به علت اينكه گرم نمي شود و دست را نمي سوزاند؛

8- جاسازي ساده و زيبا حتي نصب به ديوار آشپزخانه؛

9- صرفه جويي در وقت و انرژي.

موارد مصرف مايكروويو:

   به هر حال تمام روشهاي پخت سابقه هزاروچندهزارساله دارند و عيوب خود را در طول زمان نشان داده اند. اما روش پخت مايكروويو عمر پنجاه ساله دارد. براي روش پختي كه مي خواهد عمومي شود ، اين زمان براي نشان دادن عيوب آن هنوز كافي نمي باشد. ممكن است بعدها عيوبي در پخت يا مصرف مواد غذايي با اين روش پيدا شود. بنابراين، شرط احتياط آن است كه از اين روش پخت به طور دائم و هميشگي استفاده نكنيم و بيشتر براي گرم كردن مواد غذايي از آن استفاده شود در ضمن، غذاهاي پخته شده در مايكروويو به هيچ وجه راديواكتيو نيستند.

 

  تهيه و تنظيم: رحيم دواني (كارشناس آزمايشگاه آب – مركز بهداشت شهرستان شيراز)    28/2/85

  منابع:

1- مايكروويو در منابع غذايي و منازل

مؤلفين: دكترحسين ميرنظامي ضيابري

مهندس حميدي اصفهاني 1375

2- علوم غذايي از ديدگاه شيميايي – بريان 1. فاكس - گمرون

ترجمه: پروين زندي – مركز نشر دانشگاهي تهران 1375

3- علم مواد غذايي – نومن ان – پانر – جلد اول

ترجمه: مسعود فلاحي – دانشگاه مشهد 1374

4- همه چيز درباره مايكروويو – نشريه سلامت شماره66  

بازگشت به فهرست

---

آنفلوآنزاي مرغي حاد و بهداشت مواد غذايي

   آنفلوآنزاي مرغي يك بيماري عفوني، پرندگان است كه در اثر نوع A ويروس آنفلوآنزا بروز مي كند. طبق گزارشات بدست آمده آنفلوآنزاي مرغي در سراسر جهان مشاهده شده است. تمام پرندگان در برابر ويروس آنفلوآنزاي مرغي آسيب پذيرند. اما بسياري از پرندگان وحشي ناقل اين ويروس مي باشند بدون آنكه خود علائم بيماري را نشان دهند. پرندگان مهاجر آبزي مخزن طبيعي ويروس آنفلوآنزاي مرغي هستند و ساير پرندگان از جمله پرندگان اهلي در اثر آلودگي به ويروس آنفلوآنزاي مرغي به اين بيماري مبتلا مي شوند و غالبا در اثر اين بيماري مي ميرند.

   بيشتر سويه هاي ويروس آنفلوآنزا فقط در دستگاه تنفس و لوله گوارش پرندگان آلوده يافت مي شود اما سويه هايH5N1   (عامل آنفلوآنزاي مرغي) در تمام بدن پرنده آلوده بخش شده و در نتيجه در گوشت خام نيز باقي ميماند. دماي پايين سبب بقاء ويروس مي شود. ويروس آنفلوآنزاي پرندگان مي تواند در كودهاي آلوده، سه ماه، در محيط آبي با دماي 22 درجه چهار روز، در دماي صفر درجه 30 روز و در دماي 37 درجه 6 روز، زنده بماند و در دماي 56درجه در عرض 3 ساعت و در دماي 60 درجه بعد از نيم ساعت نابود مي شود.

   بطور كلي مقدار يك گرم از كود پرنده آلوده حاوي تعداد زيادي از ويروس بيماريزا است كه مي تواند حدود يك ميليون مرغ را به بيماري مبتلا كند.

   ويروس آنفلوآنزاي مرغي مي تواند در محيط زندگي پرندگان براي چند هفته زنده باقي بماند. بخاطر اين خصوصيات روشهاي معمولي نگهداري غذا مثل فريز كردن و سرد نگه داشتن در يخچال، باعث از بين رفتن ويروسها  در گوشت آلوده مرغ نمي شود اما پختن معمولي غذا در 70 درجه ويروس را غير فعال مي كند.

   ذبح مرغ در خانه ، پركني و خروج احشاء‌از شكم مرغ مي تواند باعث انتقال ويروس به فرد شود. پخت معمولي غذا سبب غير فعال شدن ويروس مي شود. گوشتي كه خوب پخته شده است مطمئن است گزارش موارد انساني مرتبط با قسمتهاي خام مرغ بوده است.

   ويروس آنفلوآنزاي مرغي بيماريزا مي تواند در دل يا سطح تخمي را كه توسط پرندگان آلوده گذاشته شده وجود داشته باشدزمان زنده ماندن ويروس درمدفوع و آلوده بودن سطح تخم مرغ به مدفوع سبب انتشارگسترده ترويروس مي شود

   تنها پخت مناسب، سبب غير فعال شدن ويروس در غذاهاي حاوي تخم مرغ مي شود. لذا از خوردن تخم مرغ به صورت خام يا نيمه پخته خودداري كنيد.

   چند توصيه:

1- گوشت خام مرغ را از گوشت پخته جدا نگه داريد؛

2- وسايل مشترك جهت تهيه غذا خام و پخته را جداگانه بكار ببريد. (چاقو- تخته گوشت- ظروف و ...)؛

3- تخم مرغ خام يا نيم پخته را براي غذاهايي كه حاوي تخم مرغ هستند بكار نبريد. (سس مايونز خانگي و ...)؛

4- دستهايتان را موقع كار و بعد از كار در آشپزخانه و همچنين بعد از دستكاري تخم مرغ و مرغ منجمد با آب و صابون بشوئيد و تميز نگه داريد؛

5- غذا را كامل بپزيد؛

6- تخم مرغ و يا اندامهاي داخلي مرغ مثل جگر را بشكل خام مصرف نكنيد؛

7- زمان تميز كردن مرغ از دستكش استفاده كنيد.

   تهيه و تنظيم: رحيم دواني (كارشناس آزمايشگاه آب – مركز بهداشت شهرستان شيراز)    26/2/85

بازگشت به فهرست

---

اضطراب امتحان در دانش آموزان

   استرس يك پاسخ دروني است كه انسان در مقابله با مشكلات و تغييرات و يا مسائل و موضوعاتي كه سازگاري جسمي و رواني فرد را بر هم مي زند و ضرورت سازگاري مجدد را ايجاب مي كند از خود نشان مي دهد.

   استرس به دو صورت مي تواند باشد يكي زماني كه استرس، محركي براي تلاش و موفقيت فرد محسوب شود كه اين نوع استرس لازمه زندگي فردي است و ديگر استرسي كه انسان مدام خود را با آن درگير مي بيند و تمام زندگي فردي ـ اجتماعي و تحصيلي فرد را مختل مي كند كه در اين مورد نياز است با يك مشاور صحبت شود.

   نشانه هاي استرس: افزايش ضربان قلب، تنفس كوتاه، لرزش، عرق كردن دستها و بدن، تنش عضلاني بر افروختگي يا سرخ شدن و گيج شدن، خشكي دهان ـ بي اشتهايي ـ تهوع، بي خوابي ـ لكنت زبان ـ زياد شدن ادرار ـ دستپاچگي ـ كم حوصلگي ـ عصبي بودن ـ از دست دادن حافظه ـ از دست دادن تمركز، معده درد مشكل در به خاطر آوردن مطالب.

   اضطراب امتحان نيز يكي از انواع اضطرابها مي باشد كه ترس و نگراني دانش آموز از موفق نشدن نشان مي دهد كه اين ترس و نگراني در نهايت مي تواند منجر به اختلال در حافظه و عدم تمركز دانش آموز شده و نهايتاً باعث افت تحصيلي و رنجش دانش آموزان گردد.

   براي كاهش اين استرس تلاشهاي خود دانش آموزان، خانواده و مديران مي تواند نقش موثري داشته باشد.

 

   نقش دانش آموزان در كاهش استرس :

-      تنظيم وقت و برنامه ريزي منظم‌؛

-      انباشته نكردن درسها براي شب امتحان بسيار موثر است؛

-      تقسيم كردن مباحث كتاب به چند بخش و مطالعه نمودن آن؛

-      استراحت به اندازه كافي و خوردن غذاهاي ساده در شب امتحان؛

-      قبل از شروع امتحان از يكديگر سوال نكنيد؛

-      قبل از امتحان روي صندلي محل امتحان بنشيند و چند نفس عميق بكشيد؛

-      عضلات بدن را شل كرده و به نفسها خود توجه نماييد؛

-      از بيان جملات منفي مثل من قبول نمي شوم خودداري كنيد؛

-      استرس خود را قبل از جلسه امتحان با بحث در مورد سوالات بيشتر نكنيد؛

-      ابتدا به سوالات آسانتر پاسخ دهيد؛

-      در تحويل برگه امتحان عجله نكنيد و آن را مرور كنيد؛

-      از نشستن در كنار دانش آموزاني كه فكر مي كنيد در طول امتحان مزاحم شما مي شوند، خودداري كنيد؛

 -     خودداري از ورزشهاي رقابتي در زمان امتحان و به جاي آن شنا كردن.

   نقش خانواده در كاهش استرس امتحان:

 -     دور كردن تنش هاي عاطفي و مشاجره از محيط خانواده؛

 -     كم نمودن رفت و آمدها و ميهماني‌‌ها در زمان امتحان؛

 -     بوجود آوردن يك محيط آرام و بي‌سر و صدا براي دانش آموز؛

 -     انتقال ندادن استرس خود به دانش آموز؛

 -     توجه به غذاي كافي و استراحت دانش آموز؛

 -     كم نمودن وظايف خانگي محوله به دانش آموز؛

 -     اطمينان دادن و عدم ايجاد ترس و دلهره بي جا در دانش آموز؛

 -     در صورت عدم رضايت از يك امتحان، سرزنش نكردن دانش آموز؛

 -     اجازه استراحت دادن به دانش آموز؛

 -     نداشتن انتظارات بيش از حد توانايي از دانش آموز؛

 -     كمال گرا نبودن والدين نسبت به نمره دانش آموز؛

 -     عدم مقايسه فرزندان با يكديگر يا با ديگران.

   نقش مديران در كاهش استرس امتحان:

 -     خواندن دعا قبل از شروع امتحان؛

  -     تنظيم فاصله مناسب بين جلسات امتحان؛

 -     مناسب بودن محل امتحان و عاري بودن از هر گونه سر و صدا؛

 -     استفاده از جملات مثبت و اطمينان بخش؛

 -     توقف نكردن مراقبين بالاي سر دانش آموزان؛

 -     دادن توضيحات كافي در مورد آزمون قبل از شروع امتحان؛

 -     خوانا و با كيفيت بودن سوالات؛

 -     اطمينان دادن به دانش آموزان در مورد اينكه سوالات مربوط به كتابهاي درس آنهاست؛

 -     سعي شود سوالات دشوار در شماره هاي آخر آورده شود؛

 -     توجه داشته باشيد كه امتحان انتقام نيست.

تهيه و تنظيم : سيمين تاج دهقاني ـ مسؤول واحد بهداشت روان - مركز بهداشت شهرستان شيراز    18/2/85

بازگشت به فهرست

---

نقش خانواده در سلامت روان

   خانه جائي است كه زندگي در آن آغاز مي‌گردد و با توجه به تمايل جوانان در اوان نوجواني به رهايي از قيود و محدوديتهاي خانوادگي، نبودن رابطه مطلوب و همبستگيهاي خانوادگي اثرات مخربي به ويژه در سنين دوازده و سيزده سالگي روي نوجوانان بر جاي مي‌گذارد. در خانواده‌اي كه پدر يا مادر وجود ندارد و يا بر اثر اعتياد و يا طلاق و يا عوامل ديگر نابساماني‌هايي در خانواده به چشم مي‌خورد، احتمال وجود كودكاني كه به فرار از مدرسه، دروغگويي، دزدي و ديگر رفتارهاي بزهكارانه روي آورند زياد است. به نظر مي‌رسد مبناي خانواده در سلامت روان نه تنها يك ضرورت بيولوژيكي، بلكه رواني است.

   خويشتن پنداري و احساس ارزشمندي نوجوان از نگرشهاي اعضاي خانواده نسبت به او نشأت مي‌گيرد، هر گاه والدين در هر يك از مراحل رشد به كودك مسئوليتي در خور توانش بدهند، به تدريج درباره خود به عنوان يك فرد قابل اعتماد و شايسته مي‌انديشد. اگر والدين صادقانه به او محبت كنند، او دوست داشتن ديگران و مورد علاقه ديگران بودن را ياد مي‌گيرد، و بالاخره اگر والدين از اعتماد او نسبت به استقلال يافتن جلوگيري به عمل نياورند، او قادر خواهد بود در خلال دوره نوجواني به درجه و ميزان لازمي از آزادي دست يابد و به تدريج خود را از وابستگي كودكانه رها سازد.

   كودكان و نوجواناني كه در خانه‌هاي مملو از سوء ظن، عيب‌جويي و پرتنش بزرگ مي‌شوند، دريافتن هويت خويش و ايجاد روابط مطلوب با گروه همسالان دچار مشكل خواهند بود. اين نوجوانان اغلب از خانه فراري و به خيابان و گروههاي مختلف از جمله گروه بزهكاران پناه مي‌برند.

   عده‌اي از والدين پيوسته بين سهل گرفتن و سخت گرفتن در مورد فرزندان در نوسانند. كودكان و نوجوانان مي‌خواهند از امنيت حاصل از دانستن اين كه چه كارهايي مي‌توانند بكنند و چه كارهايي نمي‌توانند بكنند، برخوردار باشند. آنان دوست ندارند در يك دنياي نامطمئن زندگي كنند. دنيايي كه در آن به خاطر يك عمل يك روز مجازات شوند و روز ديگر همان عمل به كلي ناديده گرفته شود

   جوانان، سختگيري و خشونت والدين را اگر ناشي از عشق و علاقه و براساس ضوابط صحيح و در عين حال هميشگي باشد، بهتر از ناهمخواني در رفتار آنان يعني گاهي سختگيري و زماني سهل‌گيري، مي‌پذيرند. روانشناسان براساس تحقيقات دامنه‌داري در اين زمينه گزارش مي‌دهند كه سختگيري و يا آزادي بي‌حد براي شكل يافتن شخصيت به مراتب خطرش كمتر از ناهمخواني‌در انضباط و ديسيپلين است.

   كودكاني كه والدين آنها به علت طلاق يا هر علت ديگري جدا از يكديگر زندگي مي‌كنند، مشكلاتي بيش از كودكاني كه والدين آنها مرده‌اند خواهند داشت. از جمله اين مشكلات، حساسيت زياد و زود عصباني شدن، خودخوري، كم توجهي به تأئيد و توجه اجتماعي، افسردگي، و بيش از همه احتمالاً دروغگويي، دزدي و اشكال مختلف نافرماني را مي‌توان نام برد.  

   رفتار والدين مي‌تواند از جمله بي‌توجهي و بي‌اعتنايي به كودك، جدايي از او، نق زدن به او، تنبيه و تهديد كودك، تحقير او در حضور ديگران و مقايسه‌ي غيرعادلانه با كودكان ديگر در خانواده در اشكال مختلف در كودك متجلي گردد.

   كودكاني كه طرد شده‌ي والدين خود هستند، در خانه، مدرسه و موقعيتهاي ديگر نشانه‌هاي ناسالم از خود بروز مي‌دهند. يكي از اين موارد، رفتار خاص به منظور جلب توجه است كه در كودكان ناآرام و بي‌قرار و بي‌نهايت شيطان و فعال به خوبي مشاهده مي‌شود. تحقيقات نشان مي‌دهد، كودكاني كه والدين با آنان با خشونت رفتار مي‌كنند و يا آن را طرد مي‌كنند، دچار بي‌ثباتي عاطفي و در ارتكاب تقصير فاقد احساس گناه و پشيماني هستند. كودكاني كه كمتر با پاسخهاي عاطفي والدين خود مواجه بوده‌اند بيشترين مشكل را در ايجاد رابطه نزديك با ديگران خواهند داشت، و تا زماني كه اطمينان نيابند كه با محبت پاسخ داده خواهند شد، محبت كردن را بسيار دشوار مي‌يابند.

تهيه و تنظيم : سيمين‌تاج دهقاني - مسؤول واحد بهداشت روان - مركز بهداشت شهرستان شيراز    18/2/85

بازگشت به فهرست

---

خواص سير و نحوه رفع بوي آن

   سير با اينكه مخالف زياد دارد، معذالك همه حتي مخالفين هم مي دانند خوراكي مفيد است. يگانه حربه مخالفين بوي بد آن است ولي با اين وصف عده اي در خوردن آن افراط مي كنند. اگر اين بوي بد نبود، حتماً اين عده غذايي به جز سير نمي خوردند، ولي بايد بدانيد كه سير مفيد است به شرط آنكه زياد خورده نشود، سير خوراكي است ضدعفوني كننده كه ميكروبهاي معده و دستگاه تنفسي را نابود مي كند، سير براي مداواي برونشيت، و سل ريوي و اسهال مفيد است و فشارخون را پايين مي آورد. سير  بهترين  درمان فراموشي  است  و  داراي  ويتامينهاي ب و ث مي باشد معمولاً  اگر سير را با سبزيهاي سبز بخوريد و يا بعد از صرف آن مقداري كاهو يا سبزي ميل نماييد بوي سير از بين مي رود اثر سبزي در از بين بردن بوي سير مربوط به ماده سبز آن يعني كلروفيل است.

   براي رفع بوي بد سير، كافي است دو دانه قهوه يا يك سيب درختي يا چند برگ جعفري جويده و ببلعيد.

 تهيه و تنظيم: عباس رنجبر -  مركز بهداشت شهرستان شيراز (شهداي والفجر)    4/2/85

بازگشت به فهرست

---

چگونه غذاي کودک خود را مقوي و مغذي کنيم ؟    

   شير مادر تا پايان شش ماهگي به تنهايي و بدون اضافه کردن هرنوع غذاي کمکي براي رشد طبيعي شيرخوار کافي است . پس از پايان شش ماهگي ( 180 روزگي ) کودک علاوه بر شير مادر ، نياز به مصرف غذاهاي نيمه جامد دارد. در اين دوران بدليل رشد سريع کودک و نيازهاي غذايي او لازم است در نحوه گزينش و آماده سازي غذاي کودک توجه بسيار مبذول گردد . يکي از بهترين راههاي اطمينان از کفايت غذاي تکميلي کودک مقوي و مغذي سازي غذاي اوست .

   چگونه مي توان غذاي کودک را مقوي کرد ؟

   منظور از مقوي کردن غذاي کودک آنست که موادي به غذاي او اضافه شود تا انرژي آن افزايش يايد.  براي مقوي کردن مي توان به غذاي کودک آرد يا روغن مايع اضافه نمود.

• براي اين منظور به هر وعده (( صبحانه ، نهارو شام )) حدود يک تا دو قاشق مربا خوري روغن يا کره آب شده      اضافه نمائيد .

• سعي کنيد بــراي تهيه سوپ يا کتـه از گوشت با استخوان و يا از عصاره قلم گوسفند يا گوساله استفاده کنيد.

   چگونه مي توان غذاي کودک را مغذي کرد ؟

   منظور از مغذي کردن اضافه کردن موادي به غذاي کودک است که علاوه بر انرژي ، پروتئين و ويتامين   و املاح غذاي کودک را بيشتر مي کند.

   مواد غذايي پروتئيني  براي  رشد  کودک  ضروري  مي باشند  براي اضافه کردن پروتئين غذاي کودک مي توانيد :

• به غذاي او مقداري گوشت بصورت تکه اي يا چرخ کرده ( مانند گوشت مرغ – ماهي – گوسفند يا گوساله ) اضافه کنيد .

• حبوبات مانند نخود، لوبيا، عدس و ماش منابع خوبي از پروتئين هستند که مي توان آنها را بعد از 9 ماهگي بصورت کاملاٌ پخته شده و له شده به سوپ کودک اضافه نمود.

• افزودن تخم مرغ به غذاي کودک نيز مي تواند پروتئين غذاي کودک را افزايش دهد.  

• براي افزاش ويتامين ها و املاح غذاي کودک مي توانيد :

• به غذاي کودک سبزيجات برگ سبز مانند: اسفناج – جعفري – شبت و گشنيز و سبزيجات زرد و نارنجي مانند کدو حلوايي – هويج  و گوجه فرنگي اضافه نمائيد.

استفاده از پودر جوانه غلات و حبوبات در تهيه غذاي کودک نيز مي تواند موجب مقوي و مغذي کردن غذاي او گردد.

  تهيه و تنظيم : مريم مهارت – کارشناس تغذيه مرکز بهداشت شهرستان شيراز  ( شهداي والفجر )    25/1/85

بازگشت به فهرست

---

آيا ويتامين E از سرماخوردگي پيشگيری مي‌كند؟

   هر سال ميليونها نفر مبتلا به سرماخوردگي مي‌شوند، ولي در ميان افراد مسن، سرماخوردگي بيشتر مي‌تواند موجب ضعيف شدن آن‌ها شود. يك مطالعه ابداعي توسط خانم سيمين نيك‌بين ميداني، استاد مركز تحقيقاتي علوم تغذيه جين ماير روی موضوع كهنسالي با كمك همكارانش در ژورنال آمريكايي (JAMA) انتشار يافت، آن‌ها دريافتند كه مصرف ويتامين ای ممكن است افراد مسني را كه در آسايشگاه سالمندان ساكن هستند، محافظت كند.

   خانم پرفسور نيك‌بين گفت: « مطالعه ما نشان داد، آن‌هايي كه قرص‌های مكمل ويتامين ای مصرف مي‌كردند، 20% كمتر احتمال ابتلا به عفونت‌های تنفسي و همچنين 22% كمتر احتمال ابتلا به سرماخوردگي داشتند».

   «افراد مسن در معرض خطر بيشتر عفونت‌های تنفسي كه شامل سرماخوردگي هم مي‌شود، هستند. سرماخوردگي اغلب در ميان افراد سالمند بيشتر رخ مي‌دهد و علائم آن‌ها شديدتر و آن‌ها را ناتوان‌تر مي‌كند و در حال حاضر واكسن يا درمان ضد ويروسي در دسترس نمي‌باشد، كه عليه سرماخوردگي مقابله كند».

   يك مطالعه يكساله در ميان 617 نفر كه 65 سال و يا بيشتر بودند، در يكي از 33 مركزی كه بطور طولاني مدت از تسهيلاتي برخوردار بودند، اجرا شد. به طور كلي به نصف شركت‌كنندگان روزانه قرص‌های مكملي كه حاوی (واحد بين‌المللي) 200IU ويتامين ای بود تجويز شد، در صورتي‌كه به بقيه كپسول‌های پلاسيبو كه فقط 4IU ويتامين ای داشتند، داده شد.

   پرستاران هر هفته معاينات فيزيكي جهت جمع‌آوری اطلاعاتي كه مربوط به علائم و نشانه‌های تنفسي باشد انجام مي‌دادند. نتيجه مطالعات كاهش تكرر سرماخوردگي و سرماخوردگي در ميان افرادی كه مكمل ويتامين ای مصرف كرده بودند، در مقايسه با آنهايي كه پلاسيبو گرفته بودند، آشكار كرد.

   خانم ميداني گفت: «ما اميدواريم كه اين تحقيق در مورد ويتامين ای، بتواند كيفيت زندگي افرادی را كه در آسايشگاه سالمندان زندگي مي‌كنند با يك روش ساده‌ای جهت مبارزه با عفونت‌های تنفسي  به‌خصوص سرماخوردگي، بهبود بخشد». به علت ميزان بالا و افزايش ناخوشي‌هايي كه همراه با سرماخوردگي در اين گروه سني است. اين يافته‌ها دلايل مهمي جهت بهبود كيفيت زندگي افراد مسن پيشنهاد مي‌كند.

ترجمه: زهرا شكری زاده -  اسفند 84

منبع: www.Nutrition tufts.edu

بازگشت به فهرست

---

استامينوفن، ديفن هيدرامين و پزودوافدرين

• استامينوفن، دارويي ضد درد و تب مي باشد كه براي درمان سردرد، دردهاي ماهيچه اي، التهاب مفاصل، كمردرد و دندان درد استفاده مي شود.

• ديفن هيدرامين،  از  خانواده  آنتي هيستامين ها بوده،  اثرات  هيستامين  را  در بدن متوقف مي كند. از عطسه پيشگيري كرده و  جهت خارش چشم و بيني و ساير علائم آلرژيك تب يونجه استفاده مي شود.

• پزودوافدرين، دارويي ضد احتقان است. رگهاي خوني را منقبض كرده، باعث كاهش جريان خون به بخشهاي درگير شده كه خود سبب باز شدن راههاي تنفسي مي گردد.

• استامينوفن، ديفن هيدرامين و پزودوافدرين براي درمان احتقان، خارش گلو، چشم و آبريزش چشم و عطسه، سردرد، آلرژيهاي تب يونجه و سرماخوردگي مصرف مي شود.

   چه كسي نبايد استامينوفن، ديفن هيدرامين و پزودوافدرين مصرف كند؟

• اگر در روز ، سه بار نوشابه الكلي مصرف مي كنيد يا بيماري كبدي داريد، قبل از اينكه با پزشك صحبت كنيد، استامينوفن نخوريد.

• اگر در طول دو هفته قبل داروهايي از قبيل: مارپلان، نارديل يا پارنت استفاده كرده ايد، از مصرف اين دارو خودداري نماييد و در صورت ابتلا به موارد ذيل، پزشك خود را آگاه سازيد:

1- بيماري كليه،

2- بيماري كبد،

3- بيماري ديابت،

4- آب سياه،

5- بيماري قلبي يا پرفشاري خون،

6- بيماري تيروئيد،

7- بيماري آمفيزم يا برونشيت مزمن،

8- بيماري ادراري يا بزرگي پروستات.

   با داشتن يكي از شرايط فوق، ممكن است نتوانيد از داروهاي استامينوفن، ديفن هيدرامين و پزودوافدرين استفاده كنيد، مگر اينكه دوز تنظيم شده باشد.

   اثرات استامينوفن، ديفن هيدرامين و پزودوافدرين بر جنين داخل رحم مادر، هنوز مشخص نيست مضر است يا نه؟ بنابراين، در زمان حامگلي جهت مصرف داروهاي فوق  با پزشك مشورت كنيد.

   هنگام شيردهي، هم قبل از مصرف داروهاي فوق  با پزشك مشورت كنيد. توجه كنيد كودكان، بيشتر از بزرگسالان تحت تاثير داروها قرار مي گيرند و واكنشهاي  غيرطبيعي نشان مي دهند.

   اگر سن شما بيشتر از 60 سال است، احتمال اينكه دچار عوارض جانبي داروهاي فوق شويد، بيشتر است. ممكن است مجبور به تغيير داروي خود شويد.

 

   روش مصرف استامينوفن، ديفن هيدرامين و پزودوافدرين چگونه است؟

• اين داروها را صحيح مصرف كنيد و اگر اطلاعي در اين زمينه نداريد، از پزشك و پرستار خود سؤال كنيد.

• با هر بار مصرف، يك ليوان كامل آب بنوشيد.

• داروهاي فوق را نبايد در دهان جويد، بلكه  بايستي قورت داده شوند و چنانچه در بلغ با مشكل مواجه شديد، بايستي از شكل مايع داروهاي فوق استفاده كنيد.

• داروهاي فوق را نبايستي بيشتر از ده روز متوالي مصرف نماييد و چنانچه بيماري بهتر نشد، بايستي با پزشك مشورت نماييد.

• داروهاي فوق را بيشتر از مقدار  تجويز شده، مصرف نكنيد، زيرا سبب بروز عوارض جدي مي گردد.

   اگر يك دوز را فرموش كرديم، چه كنيم؟

   به مجرد اينكه به ياد‌آورديد، دوز فراموش شده را بخوريد، ولي اگر به دوز بعدي رسيديد، دو برابر نخوريد.

   در صورت مسموميت با دارو چه بايد كرد؟

   بايستي به مركز فوريتهاي پزشكي مراجعه نماييد.

   علائم مصرف بيش از اندازه داروهاي فوق عبارتند از:

   خشكي دهان، گشاد شدن مردمك چشم، سرگيجه، استفراغ، درد شكم، ضربان نامنظم قلب، عرق كردن زياد، گرگرفتگي و تشنج.

   هنگام استفاده از داروهاي فوق از چه كارهايي بايد اجتناب كرد؟

• در زمان رانندگي، كار با دستگاهها و ماشين آلات و ساير فعاليتهاي مخاطره آميز، اين دراوها با را احتياط مصرف كنيد. زيرا داروهاي فوق ممكن است سرگيجه و خواب آلودگي ايجاد كند. اگر اين حالتها پيش آمد، بايد از فعاليتهاي فوق خودداري نماييد.

• نوشيدن الكل با داروهاي فوق ممكن است باعث سرگيجه و خواب آلودگي شود و همچنين مصرف همزمان الكل و استامينوفن به كبد آسيب مي رساند.

• هنگام مصرف داروهاي فوق نبايستي از داروهاي ضد درد و ضد سرفه و ضد آلرژي ديگري استفاده نمود، چون ممكن است آنها هم تركيبات استامينوفن، ديفن هيدرامين و پزودوافدرين دارا باشند، لذا بيشتر از نياز مصرف كنيد و مسموميت ايجاد شود.

   چه داروهاي ديگري با استامينوفن، ديفن هيدرامين، و پزودوافدرين تداخل دارويي ايجاد مي كنند؟

    مصرف داروهاي MAOI مثل ايزوكربوكسازيد، ترانيل سيپرومين اگر در 14 روز قبل مصرف شده باشد، عوارض جانبي جدي باعث مي شود.

   كساني كه ديابت دارند، هنگام آزمايش قندخون چنانچه از داروهاي فوق مصرف كنند، ممكن است در جواب آزمايش اشتباه پيش آيد.

   داروهاي ضدسرفه، ضددرد، ضدآلرژي ممكن است تركيباتي از داروهاي استامينوفن، ديفن هيدرامين و پزودوافدرين دارا باشند، لذا مصرف همزمان آنها، عوارض جانبي از قبيل: سرگيجه شديد، خواب آلودگي و ... به دنبال خواهد داشت.

   داروهاي زيادي ممكن است با داروهاي استامينوفن، ديفن هيدرامين و پزودوافدرين واكنش نشان دهند، لذا هنگام استفاده بايستي با پزشك مشورت نمود.

 

ترجمه: زهرا شكري زاده       30/10/1384

منبع: اينترنت- WWW.saintfranciscare.com

بازگشت به فهرست