مرکز بهداشت شهدای والفجر
سئوالات رایج در مورد اهمیت شیر مادر و روش ها- قسمت دوم
سئوالات رایج در مورد اهمیت شیر مادر و روش ها- قسمت دوم
1- شیر دوشیده شده منجمد را چگونه باید ذوب کرده و به شیرخوار بدهم؟
برای ذوب کردن شیر دوشیده شده منجمد، هرگز ظرف محتوی شیر را مستقیم روی اجاق قرار ندهید.
این شیر را به مدت نیم تا یک ساعت باید به درجه حرارت بدن برسانید و با چکاندن یک قطره شیر روی ساعد، حرارت مناسب را تشخیص دهید. بدین منظور ظرف محتوی شیر منجمد را در ظرف آب ولرم گذاشته و تکان دهید تا کم کم یخ آن باز شود و یا در قابلمه ای حاوی مقداری آب که روی اجاق قرار دارد بگذارید یا از شب قبل در یخچال بگذارید و روز بعد مصرف کنید. شیر منجمد شده ای که ذوب و گرم شده را ظرف نیم تا یک ساعت باید مصرف کنید و هرگز دوباره منجمد نکنید.
2-از چه زمانی میتوان غذاهای کمکی را برای کودک شروع کرد؟
شیر خوار بعد از پایان 6 ماهگی علاوه بر شیر مادر برای تأمین نیازهای تغذیه ای به سایر غذاها نیاز دارد. دستگاه گوارش کودک در این سن به اندازه ای تکامل یافته است که بتواند بعضی غذاها را هضم کند. اکثر کودکان قبل از 6 ماهگی نیازی به تغذیه تکمیلی ندارند. غذاها و مایعات اضافی به تنهایی کافی نیستند و تغذیه با شیر مادر را تکمیل میکنند. در دوره 12-6 ماهگی این غذاها باید از نظر تنوع و مقدار به تدریج مکمل شیر مادر شوند نه آنکه جانشین آن گردند. چون شیر مادر همچنان بعنوان منبع مهم تغذیه بیش از نیمی از نیازهای تغذیه ای شیر خوار را تأمین میکند. در این دوران شیر خوار بسیار آسیب پذیر است. او نحوه خوردن غذاهای جامد و نیمه جامد را میآموزد و باید بطور مکرر و با حوصله تغذیه شود.
در تغذیه تکمیلی شیر خواران باید به چهار نکته اساسی توجه کنید. تغذیه تکمیلی باید:
- به موقع، یعنی زمانی شروع شود که انرژی و مواد غذایی مورد نیاز کودک بیش از مقداری است که توسط تغذیه مکرر و انحصاری با شیر مادر تأمین میشود و دستگاه گوارش او آمادگی لازم را داشته باشد. این زمان برای اکثر شیرخواران پایان 6 ماهگی است.
- کافی و متنوع باشد، یعنی نیازهای تغذیه ای کودک برای رشد را تأمین کند.
- سالم و ایمن باشد، یعنی به صورت بهداشتی و با دست های تمیز تهیه و نگهداری شده باشد و به جای بطری و سر شیشه از ظروف تمیز استفاده شود.
- - بطور صحیح، یهتی با توجه به علائم گرسنگی به شیر خوار داده شود و دفعات و روش تغذیه هم مناسب سن کودک باشد.
3- شروع زودرس غذاهای کمکی (قبل از 6 ماهگی) چه خطراتی دارد؟
جای تغذیه با شیر مادر را گرفته و در تأمین نیازهای تغذیه ای کودک مشکلاتی ایجاد میکند، اگر از حریره و سوپ آبکی و رقیق استفاده شود منجر به دریافت اندک مواد مغذی خواهد شد. به دلیل دریافت کمتر عوامل حفاظتی شیر مادر احتمال ابتلا به بیماری ها افزایش مییابد. به دلیل اینکه غذاهای تکمیلی به اندازه شیر مادر پاکیزه نبوده و سهل الهضم نیستند. احتمال ابتلا به اسهال نیز افزایش مییابد و از آنجا که کودک هنوز توانایی هضم و جذب پروتئین غیر انسانی را به خوبی ندارد. احتمال ایجاد حالت های آلرژی افزایش خواهد یافت.
4-شروع دیرتر از موعد غذاهای کمکی چه خطراتی دارد؟
کوک غذای اضافی مورد نیاز برای تأمین نیازهای در حال رشدش را دریافت نخواهد کرد. رشد تکامل کودک آهسته تر میشود. ممکن است کودک مواد مغذی لازم برای پیشگیری از سوء تغذیه اختلالاتی مثل کم خونی فقر آهن را دریافت نکند.
5-چرا تغذیه با فنجان بهتر از بطری است؟
تغذیه با فنجان بر خلاف بطری، تداخلی با مکیدن پستان ایجاد نمیکند و شیرخوار میتواند به خوبی پستان را گرفته و بمکد، تمیز کردن فنجان با آب و صابون در صورتی که امکان جوشاندن نباشد، آسان است، فنجان کمتر از بطری ممکن است برای مدت طولانی همه جا حمل شود و به باکتری ها فرصت رشد و تکثیر بدهد، تغذیه با فنجان با احتمال کمتری کودک را در معرض ابتلا به اسهال، عفونت ها و تأخیر رشد دندانی قرار میدهد. فنجان کنار کودک رها نمیشود تا خود او از آن تغذیه کند و کسی که شیرخوار را با فنجان تغذیه میکند او را نگه میدارد. به او نگاه میکند و قدری از نیازهای حسی و عاطفی او را ارضاء میکند. کودک با فنجان میتواند میزان شیر دریافتی خود را کنترل نماید.
6-چگونه کودکم را از شیر بگیرم؟
تداوم تغذیه با شیر مادر تا پایان دو سالگی توصیه میشود. توصیه قرآن کیم دو سال است اما بیش از دو سال نیز منع نشده است. تصمیم در مورد از شیر گرفتن بستگی به شرایط جسمی روانی مادر و کودک و ویژگی های خانواده دارد. بهترین روش از شیر گرفتن، تدریجی است که همراه با عشق و علاقه و در طی چند ماه اتفاق افتد. بنابراین بعد از دو سال کامل که کودک از شیر مادر بهره مند شده و 5 وعده در روز (3 وعده غذای اصلی و 2 میان وعده) غذا میخورد و مایعات را هم با لیوان مینوشد میتوان 2-1 وعده شیر پاستوریزه یا آب میوه را جایگزین شیر مادر نمود که باید با لیوان یا فنجان به شیرخوار داده شود. هر 3-2 روز یک بار، نباید بیش از یک وعده شیر دهی را حذف کنید. در این زمان خودتان پیشنهاد شیر دادن نکنید و اگر زمانی هم کودک تمایل به شیر خوردن داشت از او دریغ ننماید، به ویژه هنگام بیماری کودک که فقط اشتها به خوردن شیر دارد و غذای دیگری را تحمل نمیکند. از شیر گرفتن نباید در زمان بیماری و استرس باشد. در این روش چون از شیر گرفتن آرام آرام است. مشکلات عصبی روانی و تغییرات هورمونی مادر که در یکباره از شیر گرفتن اتفاق میافتد به وجود نمیآید و کودک نیز دچار ضربه روانی نمیشود. به این ترتیب کودک کم کن علاقه به شیر خوردن را از دست دهد و ممکن است خودش یک باره آن را کنار بگذارد.
رعایت این توصیه ها هنگام از شیر گرفتن کمک کننده است:
- نسبت به از شیر گرفتن انعطاف پذیر باشید. اگر کودک اصرار دارد موقع خواب شیر بخورد به او بدهید تا وقتی که کودک آماده از شیر گرفتن شود. قبل از خواب و صبح هنگام بیدار شدن شیر خودتان را به کودک بدهید. به تدریج وعده های شیر قبل و بعد از ظهر را کم کنید. یعنی فاصله شیر دادن ها را بیشتر نمایید تا خود به خود یک وعده شیردهی حذف شود. طول مدت شیر خوردن در یک وعده را میتوانید کوتان کنید، این کار در کودکان بالای 2 سال مؤثر است. در مورد کودکانی که سن بیشتری دارند به تعویض انداختن شیردهی راحت تر است و این کار برای کودکی که بطور نامنظم شیر میخورد مناسب تر است. و بالاخره وعده های شیر خوردن در ساعات شب را به ترتیب یک شب در میان و دو شب در میان کنید تا خود کودک دیگر تقاضای شیر نکند.
- اگر در صندلی یا محل مخصوصی به کودک شیر میدادید دیگر از این محل استفاده نکنید تا کودک به یاد شیر خوردن نیافتد و تقاضای شیر خوردن نکند. برنامه همیشگی روزانه را عوض کنید. مثلاً اگر او را از مهد کودک بر میدارید به جای اینکه منزل بیایید، به فروشگاه یا پارک بروید تا کودک سرگرم شود و هوس شیر خوردن نکند. سرگرمی های جدید برایش پیدا کنید (مثل خواندن کتاب یا قصه گفتن،اسباب بازی جدید، راه بردن، سواری، مشاهده سایر کودکان) و حواس او را پرت کنید. زمان شیر خوردن او را پیش بینی کنید و یک میان وعده یا یک نوشیدنی مورد علاقه او را به همراه داشته باشید. میتوانید او را به محل مورد علاقه اش ببرید تا شیر خوردن را فراموش کند.
- در صورت امکان از سایر افراد خانواده کمک بگیرید. هنگامی که میخواهید شیر دادن وعده صبح را قطع کنید سعی کنید زودتر از او از خواب بیدار شوید تا هنگام بیدار شدن کودک، همسرتان یا یکی دیگر از اعضای آشنای خانواده در کنارش باشد. اگر کودک موقع بیدار شدن شیر میخواهد پدرش کمک کند و او را برای صبحانه همراه خود ببرد و غذای مورد علاقه اش را به او بدهد.غذاهایی که به کودک میدهید سالم و از نظر ارزش غذایی کامل باشد.
- اجازه ندهید کودک شما را بدون لباس ببیند و هوس شیر خوردن کند.
- اگر کودک آشفته است، گریه میکند و شیر میخواهد و مادر نمیتواند او را به هیچ طریقی آرام کند از شیر گرفتن سریع بوده و یا روش دیگری باید بکار بگیرد./ «رویا زارع» کارشناس سلامت خانواده و جمعیت مرکز بهداشت شهدای والفجر
نظر دهید